Kayıpsız, kesintisiz ve kaliteli enerji dağıtımı hedefiyle Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde yer alan altı ilde hizmet veren Dicle Elektrik, kaçak elektrik kullanımıyla mücadelesini teknolojik altyapı ve saha denetimleriyle sürdürüyor. Tarımsal sulamada kullanılan kaçak elektrik kullanımın önüne geçmek isteyen Dicle Elektrik denetimlerini sıkılaştırdı. Enerji arz güvenliğini korumak ve kaçak tüketimin şebekeye etkisini önlemek amacıyla Viranşehir'de yapay zeka destekli dronlarla yapılan denetimlerde, tarımsal sulamada kullanıldığı tespit edilen toplam 7 bin 820 KVA gücünde 62 kayıt dışı kaçak trafo tespit edildi. Bu trafoların günlük 5 bin 500 hanenin enerji ihtiyacına eş değer kapasiteye sahip olduğu da belirlendi.
Yapay zeka tabanlı analizlerin ardından havalandırılan dronlarla gerçekleştirilen saha taramalarında belirlenen kaçak trafoların en küçüğünün 100, en büyüğünün ise 250 KVA gücünde olduğu belirlendi. Yapılan incelemelerde bu trafoların genel olarak 50 ila 400 dönüm büyüklüğündeki buğday ve pamuk tarlalarının kaçak elektrikle sulanmasında kullanıldığı tespit edildi. Binlerce hanenin enerji ihtiyacını karşılayabilecek bu kapasitenin kaçak sulamada kullanılması hem enerji arzı hem de şebeke güvenliği açısından ciddi bir risk oluşturuyor.

"Can ve mal güvenliği açısından ciddi risk oluşturuyor"
Dicle Elektrik yetkilileri, kaçak elektrik tüketiminde kullanılan kayıt dışı trafoların enerji şebekesi üzerinde ağır bir yük oluşturduğuna dikkat çekti. Yetkililer, "Kayıt dışı kaçak elektrik kullanımı enerji kalitesini olumsuz yönde etkileyerek diğer abonelerin kesintisiz enerji almasını engelliyor. Ayrıca topraklama ve koruma rölesi bulunmayan bu sistemler, yangın ve ölümcül kazalara yol açma riski taşıdığından can ve mal güvenliği açısından ciddi bir risk oluşturuyor" değerlendirmesinde bulundu.
Dronlardan elde edilen video görüntüleri ve diğer belgelerle hazırlanan dosyanın, Dicle Elektrik avukatları tarafından savcılığa sunulduğu bildirildi. Kayıt dışı trafolara el konulması için hukuki sürecin başlatıldığı belirtilirken, şirketin kaçak tüketimi önlemeye yönelik denetimlerini tarımsal sulama sezonu boyunca teknolojik imkanlarla sürdüreceği kaydedildi.
Dicle Elektrik yetkilileri ayrıca, mevcut teknolojik imkanlarla kaçak elektrik kullanımının gizlenmesinin artık mümkün olmadığını vurguladı. Bölgede kaçakla mücadelede yapay zeka tabanlı analiz sistemleri, dron ve uydu destekli denetimler ile uzaktan sayaç yönetimi uygulamalarının etkin biçimde kullanıldığını belirten yetkililer, yürütülen dijital dönüşüm projeleri sayesinde kayıp-kaçak oranının yüzde 76'dan yüzde 35'ye kadar düşürüldüğünü ifade etti.

Raporda, insan müdahalesi olmadan yeni yapay zeka modelleri geliştirebilecek sistemlere ulaşılmasının sanılandan daha yakın olduğu vurgulanırken, sektörde yaşanan ilerlemenin hızına dikkat çekildi.

Kodların yüzde 80'inden fazlasını yapay zeka yazıyor

Anthropic'in raporuna göre şirketin geliştirdiği Claude yapay zeka sisteminin üretim ortamında kullanılan yazılım kodlarının yüzde 80'den fazlası doğrudan yapay zeka tarafından oluşturuluyor.

Şirket, 2025 yılının başında bu oranın yalnızca tek haneli seviyelerde olduğunu hatırlatarak, kısa sürede yaşanan gelişimin dikkat çekici boyutlara ulaştığını belirtti.

Yapay zekanın gelişiminde beş aşama

Raporda yapay zekanın gelişimi beş aşamada ele alındı.

İlk aşamada tüm yazılım geliştirme süreçlerinin insanlar tarafından yürütüldüğü klasik model yer alırken, ikinci aşamada üretken yapay zekaların yazılımcılara destek verdiği dönem tanımlanıyor.

Üçüncü aşamada ise yapay zeka ajanlarının kendi başlarına kod yazabildiği ifade edilirken, günümüzde ulaşılan dördüncü aşamada bu sistemlerin yazdığı kodları çalıştırabildiği, görevleri diğer yapay zeka ajanlarına devredebildiği ve karmaşık süreçleri yönetebildiği kaydedildi.

Hedef: Kendi kendini geliştiren yapay zeka

Rapora göre beşinci ve son aşamada yapay zeka ajanları, kendi başlarına yeni yapay zeka modelleri oluşturup eğitebilecek seviyeye ulaşacak.

Bu senaryoda geleceğin yapay zeka sistemlerinin önemli bölümünün yine yapay zekalar tarafından geliştirilmesi mümkün hale gelecek.

Yapay zekaya fren çağrıları sürüyor

Yapay zekanın hızlı gelişimi dünya genelinde çeşitli endişeleri de beraberinde getiriyor.

Future of Life Institute tarafından 2023 yılında yayımlanan ve Elon Musk'ın da aralarında bulunduğu çok sayıda isim tarafından imzalanan açık mektupta, GPT-4'ten daha güçlü yapay zeka sistemlerinin geliştirilmesine en az altı aylık ara verilmesi çağrısı yapılmıştı.

Açık mektupta, kontrolsüz yapay zeka gelişiminin dezenformasyonun yayılması, kitlesel iş kayıpları ve demokratik süreçlerin zarar görmesi gibi ciddi riskler oluşturabileceği ifade edilmişti.

Benzer şekilde Papa 14. Leo da yayımladığı genelgede yapay zekanın askeri, ekonomik ve bilişsel rekabet aracı olmaktan çıkarılması gerektiğini savunmuştu.

Dev yatırımlar devam ediyor

Tüm uyarılara rağmen yapay zeka sektöründeki yatırım ivmesi hız kesmeden sürüyor.

Araştırma şirketi Gartner'ın Mayıs 2026 raporuna göre küresel yapay zeka harcamalarının bu yıl 2,59 trilyon dolaraulaşması bekleniyor. Bu rakam, 2025 yılına göre yaklaşık yüzde 47'lik artış anlamına geliyor.

Gartner, yapay zeka yatırımlarının 2027 yılında ise 3,49 trilyon dolarayükseleceğini öngörürken, uzmanlar sektöre yönelen dev yatırımların yapay zeka çalışmalarının yavaşlatılması yönündeki çağrıların önündeki en büyük engellerden biri olduğunu değerlendiriyor.

ABD merkezli yapay zeka şirketi Anthropic’in yayımladığı yeni raporda artık yapay zekanın kendi kodlarını yazıp geliştirerek kritik bir aşamaya geldiği, kendi modelleri arasında ise imece usulü benzeri bir çalışmaya doğru evrildiği belirtildi.

Yeni operasyon merkeziyle birlikte genç ve nitelikli iş gücünü küresel projelerle buluşturmayı hedefleyen Concentrix, Türkiye'nin hizmet ihracatına da katkı sağlamayı planlıyor.

Concentrix Türkiye ve Ortadoğu Bölge Başkanı Metin Tarakçı, Diyarbakır'ın güçlü insan kaynağına güvendiklerini belirterek, "Dünyanın önde gelen markalarına yapay zekâ destekli müşteri deneyimi, dijital dönüşüm, veri analitiği ve operasyon yönetimi alanlarında hizmet sunuyoruz. Diyarbakır'daki yeni operasyon merkezimizi hayata geçirmekten büyük mutluluk duyuyoruz. Bu yatırımla genç yetenekleri küresel projelerle buluşturmayı, bölgesel kalkınmaya katkı sağlamayı ve yeni kariyer fırsatları oluşturmayı hedefliyoruz." dedi.

Concentrix Türkiye Genel Müdürü Ulaş Civil ise Diyarbakır'ın genç nüfusu ve gelişen ekonomik yapısıyla önemli bir potansiyele sahip olduğuna dikkat çekerek, "Diyarbakır Operasyon Merkezimiz yalnızca bir çalışma alanı değil, aynı zamanda teknoloji, eğitim ve kariyer gelişimi için güçlü bir platform olacak. Amacımız, Diyarbakır'daki yetenekleri dünya çapında değer üreten projelerin bir parçası haline getirmek." ifadelerini kullandı.

Hizmet ihracatına katkı sağlayacak

Şirketten yapılan açıklamaya göre merkezde görev yapacak çalışanlar, dünyanın farklı ülkelerinde faaliyet gösteren uluslararası markalara hizmet verecek. Böylece Türkiye'nin katma değerli hizmet ihracatı kapasitesinin artırılması ve küresel rekabet gücünün desteklenmesi hedefleniyor.

Yetkililer, kamu ve özel sektör iş birliğinin önemine vurgu yaparak Diyarbakır'ın önümüzdeki yıllarda teknoloji ve hizmet sektörlerinde bölgesel bir çekim merkezi olabileceğini belirtti.

İnsan kaynağına, teknolojiye ve sürdürülebilir büyümeye yatırım yapmayı sürdüren Concentrix'in Diyarbakır yatırımıyla hem bölgesel istihdamın artırılması hem de Türkiye'nin dijital dönüşüm ve hizmet ihracatı hedeflerine uzun vadeli katkı sunması bekleniyor.

Program kapsamında fuar alanını gezen katılımcılar, öğrenciler tarafından hazırlanan projeleri tek tek inceleyerek çalışmalar hakkında bilgi aldı. Bilim, teknoloji ve günlük yaşamı konu alan projeler ziyaretçilerden tam not aldı.

Etkinlikte konuşan katılımcılar, öğrencilerin bilimsel düşünme becerilerinin gelişmesine katkı sağlayan TÜBİTAK 4006 Bilim Fuarları'nın önemine dikkat çekerek, projelerde emeği bulunan öğretmen ve öğrencileri tebrik etti.

Fuarın, öğrencilerin araştırma yapma, üretme ve projelerini sunma becerilerini geliştirmesine önemli katkı sunduğu belirtilirken, başarılı çalışmaların geleceğin bilim insanlarının yetişmesine ışık tuttuğu ifade edildi.

Meta, 2019 yılında Facebook ve Instagram mesajlaşmalarında uçtan uca şifrelemeyi yaygınlaştıracağını açıklamış ve "gelecek özeldir" sloganını kullanmıştı. Facebook Messenger’da sistem 2023 yılında devreye alınırken, İnstagram’da da özelliğin varsayılan hale getirilmesi planlanıyordu. Ancak şirket, yedi yıllık söylemini tersine çevirerek projeyi rafa kaldırdı.

Kararın kamuoyuna açık bir duyuruyla değil, Mart ayında uygulamanın kullanım şartlarının sessizce güncellenmesiyle ortaya çıkması da dikkat çekti. Güncellenen metinde "8 Mayıs 2026’dan itibaren Instagram’da uçtan uca şifreli mesajlaşma desteklenmeyecek." ifadeleri yer aldı.

Meta, kararın gerekçesi olarak kullanıcıların özelliği yeterince tercih etmemesini gösterdi. Ancak uzmanlar, isteğe bağlı gizlilik araçlarının genellikle düşük kullanım oranına sahip olduğunu ve bunun kullanıcıların bilinçli tercihini yansıtmadığını belirtiyor.

Mahremiyet savunucuları, Meta’nın asıl motivasyonunun veri erişimini artırmak olabileceğini öne sürüyor. Siber güvenlik uzmanı ve akademisyen Victoria Baines, sosyal medya şirketlerinin kullanıcı mesajlarını hedefli reklamcılık ve yapay zekâ modellerinin eğitimi için değerli veri kaynağı olarak gördüğünü ifade etti.

Meta daha önce İnstagram özel mesajlarının yapay zekâ eğitiminde kullanılmadığını savunmuştu. Ancak şirketin kısa süre önce çalışanlarına ait cihaz aktivitelerini yapay zekâ eğitim verisi olarak toplamaya başlayacağını açıklaması, eleştirileri daha da artırdı.

İnsan hakları ve dijital özgürlük kuruluşları, Meta’nın kararının teknoloji sektöründe olumsuz bir emsal oluşturabileceği görüşünde. Özellikle TikTok’un da kısa süre önce direkt mesajlarda uçtan uca şifreleme planı olmadığını açıklaması, büyük teknoloji şirketlerinin kullanıcı gizliliğinden uzaklaştığı yorumlarına neden oldu.

Çocuk koruma kuruluşları ise kararı destekledi. NSPCC adlı kuruluş, şifreli mesajlaşmanın çocuk istismarı ve yasa dışı faaliyetlerin tespitini zorlaştırdığını savundu. Buna karşın dijital hak savunucuları, güvenlik gerekçesiyle milyonlarca kullanıcının özel hayatının daha fazla gözetim altına alınmasının tehlikeli bir eğilim olduğunu belirtiyor.