Abdülaziz Alkaner

Parklar; çocukların özgürce oynadığı, yaşlıların soluklandığı, ailelerin bir araya geldiği ve insanların ağaç gölgesinde dinlendiği ortak yaşam alanlarıdır. Kısacası parklar, bir şehrin nefes aldığı yerlerdir.

Peki, gerçekten öyle mi? Yoksa vatandaşların dinlenmesi için ayrılan bu alanlar, zamanla farklı amaçlarla kullanılan ve asıl işlevinden uzaklaşan mekânlara mı dönüşüyor?

Çevremizdeki parklara biraz dikkatle baktığımızda, yıllardır devam eden ve artık sıradanlaştırılan pek çok sorunla karşılaşıyoruz.

Üç metrekarelik büfe, kırk metrekarelik işgal!

Parkların önemli sorunlarından biri, büfelerin çevresinde oluşan kontrolsüz alan kullanımıdır. Belediyeler tarafından ihale yoluyla işletmeye verilen küçük büfelerin çevresinde zamanla işletmenin kendi alanını aşan oturma bölümleri ve çeşitli eklentiler oluşabiliyor.

Üç veya dört metrekarelik bir büfenin; masa, sandalye ve diğer unsurlarla birlikte otuz-kırk metrekarelik alanı kullanması kabul edilebilir mi?

Burada mesele yalnızca büfe işletmeciliği değildir. Asıl mesele, kamuya ait bir alanın ne ölçüde ve hangi koşullarda özel kullanıma bırakıldığıdır.

Elbette vatandaşların parklarda çay içebileceği ve ihtiyaçlarını karşılayabileceği işletmeler bulunabilir. Ancak bir işletmenin varlığı, diğer vatandaşların oturma, dolaşma ve dinlenme imkânlarını daraltmamalıdır.

Bir kişinin ticari faaliyeti uğruna onlarca kişinin ortak kullanım alanı kısıtlanıyorsa kamu yararı yeniden değerlendirilmelidir.

Parkın sahibi işletmeci değil, halktır. Belediye ise bu ortak alanın koruyucusudur. İhaleler yalnızca gelir elde etme amacıyla düzenlenmemeli; kamu yararı gözetilmeli, işletmelerin kullanım sınırları açıkça belirlenmeli ve bu alanlar düzenli olarak denetlenmelidir.

Parkta tuvalet yok, el yıkayacak musluk yok!

Bir park düşünün: Çocuklar oynuyor, yaşlılar yürüyor, aileler saatlerce vakit geçiriyor. Peki, bir çocuğun tuvaleti geldiğinde ne olacak? Yaşlı bir vatandaş acil ihtiyacını nerede karşılayacak? Bir insan yemek yedikten sonra elini nerede yıkayacak?

Parklarda tuvalet ve el yıkama imkânlarının bulunmaması; özellikle çocuklar, yaşlılar, engelli bireyler ve küçük çocuklu aileler açısından ciddi bir eksikliktir.

Park yapmak yalnızca ağaç dikmekten, çim ekmekten ve bank yerleştirmekten ibaret değildir. İnsanların temel ihtiyaçlarını karşılayabileceği bir ortam oluşturmak da belediyeciliğin sorumlulukları arasında olmalıdır.

Her küçük parkta aynı büyüklükte tesisler bulunması mümkün olmayabilir. Ancak parkın büyüklüğü, ziyaretçi yoğunluğu ve konumu dikkate alınarak yeterli sayıda temiz, erişilebilir ve bakımlı tuvalet yapılmalıdır. Uygun noktalarda içme suyu ve el yıkama imkânları da sağlanmalıdır.

Bir belediyenin başarısı yalnızca parkın girişindeki tabelayla değil, vatandaşların o parkta ne kadar rahat ve güvenli vakit geçirebildiğiyle ölçülmelidir.

On yıl önceki yanlışlar neden hâlâ karşımızda?

Şehircilikteki önemli sorunlardan biri, yanlış bir uygulamanın yıllarca devam ettirilmesidir. Oysa şehirler değişir, nüfus artar, insanların ihtiyaçları ve kullanım alışkanlıkları dönüşür. Buna rağmen bazı parklar, geçmişteki hatalı tasarımlarıyla varlığını sürdürür.

Bunun en belirgin örneklerinden biri, parkların ortasına yapılan ve zamanla işlevini kaybeden havuzlardır. Fıskiyeleri bozulmuş, su tesisatı çalışmayan, bakımsız ve kullanılmayan bir havuzun parkın ortasında yıllarca durması ne kadar anlamlıdır?

Bir zamanlar parka estetik katmak amacıyla yapılan bu yapılar, işlevlerini kaybettiklerinde alan israfına dönüşür. Vatandaşların oturabileceği, çocukların oynayabileceği veya yeşil alan olarak değerlendirilebilecek bir yer, atıl bir yapıyla kaplanmış olur.

Çözüm her havuzu yıkmak değildir. Öncelikle mevcut yapının onarılmasının mı, yeniden düzenlenmesinin mi yoksa kaldırılmasının mı daha yararlı olacağı değerlendirilmelidir. Kullanılmayan alanlar, parkın güncel ihtiyaçlarına göre yeniden tasarlanmalıdır.

Şehircilik, geçmişte yapılanı sonsuza kadar korumak değil; yapılanı gerektiğinde sorgulamak ve daha iyisini ortaya koymaktır.

Ağaçların çevresindeki duvarlar dinlenmeye engel olmamalı

Bazı parklarda ağaçların çevresine oturma alanları yapılmıştır. Ancak zamanla bu alanların etrafına, özellikle pandemi dönemindeki kullanım kısıtlamalarıyla bağlantılı olarak, duvar benzeri yüksek yapılar eklendiği görülüyor.

Bu yapılar insanların rahatça oturmasını, kalkmasını veya geçmesini zorlaştırıyorsa tasarım yeniden ele alınmalıdır. Özellikle dar kaldırımlarda bu tür düzenlemeler, yayaların hareket alanını daha da kısıtlayabilir.

Burada sorulması gereken soru şudur: Bir düzenleme yapılırken yalnızca o günün ihtiyacı mı düşünülüyor, yoksa yıllar boyunca nasıl kullanılacağı da hesaba katılıyor mu?

Parkların ve kaldırımların tasarımında estetik kadar işlevsellik, erişilebilirlik ve yaya güvenliği de önemlidir. İnsanları dinlendirmesi gereken bir düzenleme, onların hareketini zorlaştıran bir engele dönüşmemelidir.

Kaldırımlar kimin? Yayaların hakkı nerede başlıyor?

Parklar ve kaldırımlar birbirinden bağımsız düşünülemez. Bir parkın çevresindeki kaldırımda yürümek mümkün değilse o parkın sunduğu imkânlardan yararlanmak da zorlaşır.

Kaldırımların masa ve sandalyelerle, ürün teşhirleriyle, odun yığınlarıyla veya başka eşyalarla daraltılması yayaların hareket alanını kısıtlar. Çocuklar, yaşlılar, tekerlekli sandalye kullananlar ve görme engelli bireyler bu durumdan daha fazla etkilenir.

Kaldırım, dükkânın deposu veya işletmenin ek kullanım alanı değildir. Yayaların güvenli biçimde yürüyebilmesi için ayrılmış kamusal bir alandır.

Esnafın ekonomik faaliyetini sürdürme hakkı vardır. Ancak bu hak, başkalarının kamusal alanı kullanma hakkını ortadan kaldırmamalıdır. Belediyelerin görevi, esnafın faaliyetlerini sürdürebileceği makul koşulları sağlarken yayaların geçiş hakkını da korumaktır.

Bu nedenle kaldırımlardaki işgaller düzenli olarak denetlenmeli, gerekli geçiş genişlikleri korunmalı ve kurallar herkese eşit uygulanmalıdır.

Bir ağacı kesen, gölgesinden yararlanma hakkını da düşünmeli!

Belki de üzerinde en fazla düşünmemiz gereken konulardan biri budur.

Bir esnafın, dükkânının önü daha görünür olsun diye belediyeye ait bir ağacı izinsiz kesmesi veya ağaca zarar vermesi kabul edilebilir mi? Üstelik aynı kişi, yazın kavurucu sıcağında başka bir yerdeki ağacın gölgesine sığınma ihtiyacı duyuyorsa burada açık bir çelişki vardır.

Ağaç yalnızca önünde bulunduğu dükkânın sahibine ait değildir. Ağacın gölgesinden çocuklar, yaşlılar, yayalar, esnaf ve o sokaktan geçen herkes yararlanır. Ağaç; serinlik, temiz hava, doğal güzellik ve ortak yaşam kalitesi demektir.

Bir ağacın büyümesi yıllar alır. Onu kesmek ise birkaç dakika sürebilir. Ağaçlar kişisel çıkarlar veya geçici kaygılar uğruna gözden çıkarılmamalıdır. Belediyeye ait ağaçlara zarar verildiğinde ilgili birimlere haber verilmeli ve gerekli işlemler mevzuat çerçevesinde yürütülmelidir.

Ağacın gölgesi bir kişinin değil, toplumun ortak nimetidir. O gölgeden yararlanmak isteyen herkes, o ağacın yaşamasını da önemsemelidir.

Fırınların önündeki odun yığınları

Bazı fırınların önünde biriktirilen büyük odun yığınları da kaldırımların ve çevrenin kullanımını zorlaştırıyor.

Yakacak malzemenin depolanması işletme açısından bir ihtiyaç olabilir. Ancak bu ihtiyacın karşılanması, kamusal alanın gelişigüzel işgal edilmesi anlamına gelmemelidir.

Odunların kaldırıma taşması, yayaların geçişini engellemesi, çevre düzenini bozması veya güvenlik riski oluşturması durumunda gerekli düzenlemeler yapılmalıdır. İşletmeler için uygun depolama koşulları sağlanırken vatandaşların geçiş hakkı da korunmalıdır.

Buradaki temel ilke açıktır: Bir kişinin ihtiyacı, diğer insanların hakkını ortadan kaldırmamalıdır.

Peki, çözüm ne?

Sorunları dile getirmek önemlidir. Ancak asıl amaç yalnızca eleştirmek değil, daha yaşanabilir bir şehir için çözüm üretmektir.

Belediyelerimizden beklentilerimiz şunlardır:

• Parklardaki büfelerin ihale şartları, kendilerine tahsis edilen alanlar ve fiilî kullanımları karşılaştırılmalı; izinsiz genişlemeler önlenmelidir.

• Parkların büyüklüğüne ve ziyaretçi yoğunluğuna uygun, temiz ve erişilebilir tuvaletler ile el yıkama ve içme suyu noktaları oluşturulmalıdır.

• Kullanılmayan havuzlar, bozuk fıskiyeler ve atıl tesisler için bakım, onarım veya yeniden düzenleme planları hazırlanmalıdır.

• Masa, sandalye, ürün, odun ve benzeri malzemelerin kaldırımlarda yaya geçişini engellemesine izin verilmemelidir.

• İzinsiz ağaç kesimleri ve ağaçlara zarar verme olayları denetlenmelidir. Kuruyan veya tehlike oluşturan ağaçlar uzmanlarca değerlendirilmeli, uygun alanlara yeni ağaçlar dikilmelidir.

• Parklar belirli aralıklarla yeniden değerlendirilmelidir. On yıl önce yapılan bir düzenlemenin bugün hâlâ işlevsel olup olmadığı incelenmelidir.

• Esnaf, işletmeci veya başka bir kişi olması fark etmeksizin kamusal alanların kullanımına ilişkin kurallar herkese eşit uygulanmalıdır.

• Mahalle toplantıları, başvuru kanalları ve yerinde incelemeler yoluyla vatandaşların görüşleri alınmalı; yapılan çalışmaların sonuçları kamuoyuyla paylaşılmalıdır.

Parkları yalnızca yapmayalım, yaşatalım!

Bir şehrin parkları, o şehirde yaşayan insanların ortak yaşam kültürünü yansıtır. Ağaçların korunması, kaldırımların açık tutulması, parkların temiz olması ve insanların temel ihtiyaçlarını karşılayabilmesi bütün toplumun önemsemesi gereken konulardır.

Kamusal alanları planlamak, düzenlemek, denetlemek ve vatandaşların kullanımına uygun tutmak belediyelerin temel sorumlulukları arasındadır. Vatandaşların görevi ise ortak alanları korumak, kurallara uymak ve gördükleri sorunları ilgili mercilere bildirmektir.

Bir parkın ortasında yıllardır çalışmayan bir havuz duruyorsa, bir büfenin çevresi vatandaşların oturabileceği alanı daraltıyorsa, bir çocuk tuvalet ihtiyacını karşılayacak yer bulamıyorsa, yaşlı bir vatandaş kaldırımda rahatça yürüyemiyorsa veya bir ağacın kendisi değil de yalnızca gölgesi önemseniyorsa şu soruyu sormalıyız:

Biz gerçekten park mı yapıyoruz, yoksa yalnızca park görüntüsü mü oluşturuyoruz?

Belediyecilik yalnızca yeni projeler üretmek değildir. Geçmişte yapılan hataları fark etmek, mevcut sorunları gidermek, kamu kaynaklarını verimli kullanmak ve vatandaşların hayatını kolaylaştırmaktır.

Çünkü parklar birilerinin ticari alanı, kaldırımlar birilerinin deposu, ağaçlar da birilerinin önünü kapatan engeller değildir.

Parklar halkındır. Kaldırımlar yayalarındır. Ağaçlar hepimizindir.

Daha yaşanabilir bir şehir için beklentimiz büyük sözler değil; doğru planlama, eşit denetim, düzenli bakım ve vatandaşın hakkına gösterilen saygıdır.

Yazar Abdülaziz Alkaner

Sur ilçesinde açıklama yapan Tanrıkulu, kentteki altyapı, ulaşım, sağlık, tarihî yapıların restorasyonu ve tarımsal sulama projelerine dikkat çekerek, ilgili bakanlıkların bütçe görüşmelerinde bu konuları gündeme taşıyacağını söyledi.

Diyarbakır’ın çözüm bekleyen 10 sorunu

Tanrıkulu, merkezi bütçeden kaynak ayrılması ve çözüm üretilmesi gerektiğini belirttiği sorunları şöyle sıraladı:

1. Kentsel dönüşüm

2. Dağkapı Meydanı’nın düzenlenmesi

3. Sur ilçesinde yıkılan yapıların yeniden yapılması

4. Eski Ordu Evi’nin bulunduğu alanın değerlendirilmesi

5. Silvan Barajı ve sulama kanalları

6. Diyarbakır Surları’nın restorasyonu

7. Tramvay projesi

8. Elazığ Bulvarı ve Urfa yolundaki trafik düzenlemeleri

9. Otoyol ve hızlı tren projeleri

10. Şehir Hastanesi

“Sur’da 10 yıl geçti, onarımlar tamamlanmadı”

2015-2016 yıllarında Sur ilçesinde yaşanan yıkıma dikkat çeken Tanrıkulu, aradan geçen yaklaşık 10 yıla rağmen bazı mahallelerde onarım çalışmalarının tamamlanmadığını ifade etti.

Altı mahallenin büyük zarar gördüğünü belirten Tanrıkulu, tehlikeli yapıların onarımının yavaş ilerlediğini söyledi.

Diyarbakır Surları’nın restorasyonuna da değinen Tanrıkulu, Keçi Burcu başta olmak üzere surların tamamının onarılması gerektiğini vurguladı. Kültür ve Turizm Bakanlığının son iki yıldır bu çalışmalar için ödenek ayırmadığı yönünde bilgi aldıklarını ileri sürdü.

Silvan Barajı ve sulama kanallarını gündeme taşıyacak

Bölge çiftçilerini yakından ilgilendiren Silvan Barajı Projesi’ne değinen Tanrıkulu, sulama kanallarının tamamlanmamasının önemli bir sorun olduğunu belirtti.

Tanrıkulu, Silvan Barajı sulama tünellerinde çökme yaşandığı ve bazı işçilerin işten çıkarıldığı yönünde kendilerine bilgi ulaştığını ifade etti.

Konuyu ilgili bakanlığın bütçe görüşmelerinde gündeme getireceklerini söyledi.

“Tramvay projesinde somut ilerleme yok”

Diyarbakır’ın önemli ulaşım projelerinden biri olan tramvayın henüz hayata geçirilmediğini belirten Tanrıkulu, 2024 yerel seçimleri döneminde projenin temelinin atılacağı yönünde açıklamalar yapıldığını hatırlattı.

Büyükşehir Belediyesinin çalışmalarının bulunduğunu ancak merkezi bütçeden ayrılacak kaynak ve projenin başlama tarihi konusunda belirsizlik yaşandığını savundu.

Bismil ve Ergani hızlı tren hatlarına dikkat çekti

Diyarbakır’ın hızlı tren projelerinde geri planda bırakıldığını ifade eden Tanrıkulu, özellikle Diyarbakır-Bismil, Diyarbakır-Ergani ve Elazığ-Diyarbakır hatlarına ilişkin çalışmaların takipçisi olduklarını söyledi.

Otoyol projelerine de değinen Tanrıkulu, 2027 yılı başında bütçe ayrılması ve etüt çalışmalarının başlatılması yönünde bilgiler aldıklarını aktardı.

Dağkapı ve şehir içi trafik sorunları

Dağkapı Meydanı ile eski Ordu Evi’nin bulunduğu alanın geleceğine ilişkin belirsizliklerin giderilmesi gerektiğini belirten Tanrıkulu, alanın halkın kullanımına nasıl açılacağının açıklanmasını istedi.

Elazığ Bulvarı ve Urfa yolu üzerindeki battı-çıktı projeleri ile trafik düzenlemelerinin de geciktiğini savunan Tanrıkulu, artan trafik yükünün azaltılması için çalışma yapılması gerektiğini ifade etti.

Şehir Hastanesi ve kentsel dönüşüm çağrısı

Diyarbakır Şehir Hastanesi’nin altyapısına ilişkin sorunların çözülmesi gerektiğini belirten Tanrıkulu, kent genelinde kentsel dönüşüm çalışmalarının da bütüncül bir planlamayla ele alınmasını istedi.

“Bu sorunların takipçisi olacağız”

Mayıs 2023’te milletvekili seçildiğinden bu yana söz konusu sorunları gündemde tuttuğunu belirten Tanrıkulu, TBMM’de soru önergeleri, konuşmalar ve ilgili kurumlarla görüşmeler yoluyla çözüm aradıklarını ifade etti.

Taziyesi Esentepe Mahallesi’nde kabul edilecek

Merhume Nedima Nergis’in taziyesi, Bismil Esentepe Mahallesi Halk Taziye Evi’nde kabul edilecek.

Bismil Haber ailesi olarak merhume Nedima Nergis’e Allah’tan rahmet, yakınlarına ve sevenlerine sabır ve başsağlığı diliyoruz.

Kaza, Akçakale ilçesine bağlı kırsal Akdiken Mahallesi’nde meydana geldi.

Otomobil önce çocuğa, ardından minibüse çarptı

Edinilen bilgilere göre, öğretmen olduğu öğrenilen İ.P. yönetimindeki 27 AZT 019 plakalı otomobil, yolun karşısına geçmek için aniden yola çıktığı belirtilen Hasan Bulduk’a (9) çarptı.

Çarpmanın ardından kontrolden çıkan otomobil, yol kenarında park halinde bulunan minibüse çarparak durabildi.

Küçük Hasan olay yerinde hayatını kaybetti

Kazayı gören vatandaşların ihbarı üzerine bölgeye sağlık ekipleri sevk edildi.

Olay yerine ulaşan ekiplerin yaptığı kontrolde, 9 yaşındaki Hasan Bulduk’un hayatını kaybettiği belirlendi.

Küçük çocuğun cenazesi, olay yerindeki incelemelerin ardından Şanlıurfa Adli Tıp Kurumu morguna kaldırıldı.

Sürücü karakola götürüldü

Kazanın ardından otomobil sürücüsü İ.P., ifadesi alınmak üzere karakola götürüldü.

Olayla ilgili başlatılan soruşturma devam ediyor.

Sürücüler trafikte dikkatli ilerledi

Görüş mesafesinin düşmesiyle birlikte sürücüler, araçlarının farlarını yakarak trafikte kontrollü şekilde ilerledi.

Sürücüler, olası kazaların önüne geçmek amacıyla takip mesafelerini koruyarak yollarına devam etti.

Ekinci’nin aktardığına göre, medrese ve kasırda yaşayanlar Afyon’a sürgün edildikten sonra yapı Bulgaristan’dan gelen 25 aileye tahsis edildi. Kışın yakacak bulunamaması üzerine medresedeki kitaplar sobalarda yakıldı. Aile anlatısına göre, kış sona erdiğinde medresede tek bir eser dahi kalmamıştı.

Paylaşımda, sürgün edilenler arasında henüz 11 yaşında olan Mahmut Altunakar’ın da bulunduğu; Altunakar’ın ilerleyen yıllarda Irak ve Mısır’da eğitim gördüğü ve 1983’te milletvekili seçildiği aktarıldı. Ekinci, 100 yaşında hayatını kaybeden Altunakar’ın köydeki aile mezarlığında dedesinin yanına defnedildiğini, amcası Mehmet Sıddık’ın mezarının ise hâlâ bulunamadığını ifade etti.

Çınar’ın geçmişine dair bu anlatı, bölge halkının İslami ilimlere, âlimlere ve yazılı eserlere verdiği değeri de hatırlatıyor. Medresede bulunan kitapların yok olması, yalnızca bir kütüphanenin değil, kuşaklar boyunca taşınan ilim ve hafıza mirasının da kaybı olarak aktarılıyor.

Not: Sürgün ve Mehmet Sıddık’ın öldürülmesine ilişkin bilgiler, Ekinci’nin paylaşımında aktardığı aile anlatısına dayanmaktadır.

Cenazesi Mersin’de defnedilecek

Merhume Hediye Gümüş’ün cenazesi, Mersin’de toprağa verilecek.

Taziye yeri ise Mersin’de kabul edilecektir.

Bismil Haber ailesi olarak merhume Hediye Gümüş’e Allah’tan rahmet, yakınlarına ve sevenlerine sabır ve başsağlığı diliyoruz.

Ramanlı, cezaevinde hayatını kaybeden 73 yaşındaki Abdullah Tırpan üzerinden hasta ve yaşlı mahkumların durumunun yeniden değerlendirilmesi, olası ihmallerin araştırılması ve insan hayatını esas alan hukuki düzenlemelerin yapılması gerektiğini kaydetti.

2027 yılı hac ücretlerinin yüksekliğine de dikkat çeken Ramanlı, maliyetlerin şeffaf biçimde açıklanarak ücretlerin düşürülmesini istedi.

Ramanlı, Türkiye ile Libya arasındaki Deniz Yetki Alanlarının Sınırlandırılması Anlaşması'nın onaylanmasını ise iki ülkenin hak ve menfaatlerinin korunması açısından önemli bir gelişme olarak değerlendirdi.

"Allah alışverişi helal, faizi haram kılmıştır"

Faizsiz ekonomi mümkün olduğunun altını çizen Ramanlı, "Faiz, insanlık tarihinin en eski ve en ağır ahlaki tartışmalarından biridir. İnsanlığın kadim inançlarında ve ahlak geleneklerinde faiz, haksız kazanç ve sömürünün bir aracı olarak görülmüş; ilahi dinlerde kesin biçimde yasaklanmıştır." diyerek Kur'an-ı Kerim başta olmak üzere diğer semavi kitaplarda da faize karşı açık hükümler bulunduğunu hatırlattı.

Ramanlı, "İslam'da hüküm nettir: Allah alışverişi helal, faizi haram kılmıştır. Bu sebeple faiz, inancımız açısından kesinlikle uzak durulması gereken bir haramdır. Tarih boyunca faize getirilen sınırlamalar, borçlunun korunması ve ekonomik adalet arayışıyla yakından ilişkili olmuştur." dedi.

"Faizsiz, üretime dayalı ve hakça paylaşımı esas alan bir ekonomi mutlak surette yürürlüğe girmelidir"

Kapitalist ekonomik sistemin insan emeğini tükettiğini ve gelecek nesilleri borç yükü altında bıraktığını belirten Ramanlı, "Sermaye birikimi ve borç ilişkilerinin yaygınlaşmasıyla faiz, zamanla normalleştirildi; hatta 'ekonomik hayatın vazgeçilmez bir kuralı' gibi sunuldu. Oysa yaygın olması, onu meşru veya kaçınılmaz kılmaz. İslam iktisadı; kâr-zarar ortaklığı, selem, murabaha ve üretime dayalı finansman gibi modellerle faizsiz alternatifler sunmaktadır. Esas olan, faizin adını değiştirmek değil, gerçekten faizsiz, risk paylaşımına dayalı ve adil bir ekonomik düzen kurmaktır. Faize karşı duruşumuz inancımızın, yaradılış gayemizin ve siyasi anlayışımızın bir gereğidir. Parti programımızda da ortaya koyduğumuz üzere üretimi, emeği ve adil paylaşımı esas alan faizsiz bir ekonomik düzen mümkündür ve gereklidir. Kapitalist sistem bizi yedi bitirdi; emeğimizi tüketti, geleceğimizi ipotek altına aldı. İnsanı borca mahkûm eden, gelir dağılımındaki adaletsizliği artıran kapitalizm küresel bir ekonomik terördür. Faizsiz, üretime dayalı ve hakça paylaşımı esas alan bir ekonomi mutlak surette yürürlüğe girmelidir." diye konuştu.

"Hasta ve yaşlı mahkumların hayat hakkı, bürokratik işlemlerin ağırlığına ve katı infaz uygulamalarına feda edilemez"

Ceza infazının insan hayatını tehlikeye atan bir uygulamaya dönüşmemesi gerektiğini vurgulayan Ramanlı, şunları aktardı:

"Ağır sağlık sorunlarına ve ilerlemiş yaşına rağmen tahliye edilmeyerek cezaevinde tutulan 73 yaşındaki Abdullah Tırpan’ın yoğun bakımda hayatını kaybetmesi, hasta mahkumların durumunu ve infaz sistemindeki sorunları bir kez daha gündeme getirmiştir. Ceza infazı hiçbir surette insan hayatını tehlikeye atan, telafisi imkânsız acılara yol açan bir uygulamaya dönüşmemelidir. Devlet gözetimi altındaki her ferdin hayat ve sağlık hakkını korumak, kamu makamlarının hem hukuki hem de insani bir sorumluluğudur. Abdullah Tırpan’ın vefatına giden süreçteki olası ihmal iddiaları tüm yönleriyle araştırılmalı, sağlık raporları, infazın ertelenmemesine dair kararlar şeffaf bir şekilde incelenmeli; varsa ihmali bulunan sorumlular hakkında gerekli yasal işlemler yapılmalıdır. Hasta ve yaşlı mahkumların hayat hakkı, bürokratik işlemlerin ağırlığına ve katı infaz uygulamalarına feda edilemez. Benzer olayların ve acıların bir daha asla yaşanmaması için gerekli tedbirlerin acilen alınması çağrısında bulunuyoruz. Ağır hasta mahkumların durumları ivedilikle gözden geçirilmeli, insan haysiyetini ve hayat hakkını esas alan hukuki düzenlemeler de acilen hayata geçirilmelidir."

"Hac bir ibadettir, lüks bir seyahat değildir"

Hac ücretlerinin yüksekliğine dikkat çeken Ramanlı, "İslam’ın beş şartından biri olan hac ibadeti, Müslümanların yerine getirmeyi arzuladığı bir ibadettir. Ancak yıldan yıla artan hac maliyetleri, vatandaşlarımızın bu ibadeti yerine getirmesini giderek zorlaştırmaktadır. 2027 yılı için hac ücretleri kişi başı 8 bin 800 dolar ile 24 bin 500 dolar arasında değişmekte olup hacı adaylarının büyük çoğunluğu 9 bin 200 dolar ödeyecektir. Türkiye’deki ücretler diğer İslam ülkelerine kıyasla oldukça yüksektir. Ücretlerin neden bu kadar yüksek olduğu, ayrıntılı ve ikna edici bir maliyet dökümüyle kamuoyuna açıklanmalıdır. Endonezya, Pakistan, Bangladeş ve Malezya gibi ülkelerin vatandaşları çok daha düşük ücretlerle hac ibadetini yerine getirebilmektedir. Bu ülkelerin uyguladığı finansman modelleri incelenmeli; hacı adaylarının ödediği tutarı azaltabilecek destek mekanizmaları oluşturulmalıdır. Uçak, konaklama, yemek, personel ve diğer organizasyon giderleri kalem kalem açıklanmalı; zorunlu yemek hizmeti, hava yolu tercihleri, personel sayısı ve konaklama süreleri dâhil bütün giderler gözden geçirilmelidir. Hac ibadetinin ifasına yönelik organizasyonlarda amaç, ticari kâr elde etmek değil; bu mukaddes vazifenin güvenli, nitelikli ve maliyetleri olabildiğince düşürülerek herkes için erişilebilir bir şekilde sunulması olmalıdır. Hac bir ibadettir, lüks bir seyahat değildir. Vatandaşlarımızın üzerindeki mali yükü azaltacak somut adımlar atılmalı, hac ücretleri mutlaka düşürülmelidir." ifadelerine yer verdi.

"Türkiye ile Libya arasındaki iş birliğinin geleceğine karar verecek olanlar, bu iki ülkenin temsilcileridir"

Türkiye ile Libya arasındaki deniz yetki alanları anlaşmasının onaylanmasını olumlu karşıladıklarını belirten Ramanlı, "Libya Temsilciler Meclisi’nin, Türkiye ile 2019 yılında imzalanan Deniz Yetki Alanlarının Sınırlandırılması Anlaşması’nı onaylamasını memnuniyetle karşılıyor; bu kararı, iki ülkenin Akdeniz’deki hak ve menfaatlerinin korunması açısından önemli bir adım olarak görüyoruz. Avrupa Birliği’nin, Türkiye ve Libya’nın egemenlik haklarını gözetmek yerine her zamanki gibi taraflı bir tutum sergileyerek siyonistlerin ve Yunanistan’ın çıkarlarını önceleyen bu yaklaşımını kabul etmiyoruz. Doğu Akdeniz’de adalet ve istikrar, bazı yapıların çıkarları uğruna diğerlerinin haklarının yok sayılmasıyla sağlanamaz. Egemen iki devletin karşılıklı hak ve menfaatleri doğrultusunda yaptıkları anlaşmaları hedef alan her türlü baskıyı, müdahaleyi ve dayatmayı reddediyoruz. Türkiye ile Libya arasındaki iş birliğinin geleceğine karar verecek olanlar, bu iki ülkenin temsilcileridir. Alınan kararın Libya’daki ayrılıkların giderilmesine, taraflar arasında diyaloğun güçlenmesine vesile olmasını ve ulusal uzlaşı yönünde atılacak adımlara öncülük etmesini temenni ediyoruz." diye konuştu.

Kış döneminde kapalı alanlarda daha fazla vakit geçirilmesi nedeniyle dijital ekran kullanımının arttığına dikkat çeken uzmanlar, bilgisayar, telefon ve tablet ekranlarına uzun süre odaklanmanın göz kırpma sayısını önemli ölçüde azalttığını belirtiyor. Normalde dakikada 15 ila 20 kez gerçekleşen göz kırpma hareketinin azalması, göz yüzeyinin kurumasını hızlandırıyor.

Kuru göz sendromunun en yaygın belirtileri arasında yanma, batma, kızarıklık, gözde kum varmış hissi ve bulanık görme yer alıyor. Uzmanlar, rüzgârlı havalarda görülen aşırı sulanmanın da çoğu zaman gözün kuruluğa karşı geliştirdiği refleks bir savunma mekanizması olduğunu ifade ediyor.

Tedavi edilmeyen kuru göz rahatsızlığının zamanla kronikleşerek kornea yüzeyinde hasara ve çeşitli enfeksiyonlara zemin hazırlayabileceği belirtiliyor. Özellikle kontakt lens kullanıcıları, masa başında çalışanlar ve ileri yaştaki bireylerin risk grubunda bulunduğu kaydediliyor.

Göz sağlığını korumak için dış ortamda koruyucu gözlük kullanılması, yaşam alanlarının düzenli havalandırılması, ekran karşısında her 20 dakikada bir uzağa bakılarak gözlerin dinlendirilmesi ve günde en az 2 litre su tüketilmesi tavsiye ediliyor. Uzmanlar, şikâyetlerin artması halinde hekim kontrolünde koruyucu madde içermeyen suni gözyaşı damlalarının kullanılabileceğini belirtiyor.

Emniyet birimleri, 2026 kış sezonunda denetimlerin sıklaştırılacağını bildirirken, kurala uymayan araç ve işletmelere idari para cezası uygulanacağını açıkladı.

Uzmanlar, kış lastiği kullanımının yalnızca kar yağışıyla ilişkilendirilmemesi gerektiğini belirtiyor. Hava sıcaklığının 7 derecenin altına düşmesiyle birlikte yaz lastiklerinde kullanılan kauçuğun sertleştiği ve yol tutuş performansının önemli ölçüde azaldığı ifade ediliyor. Kış lastikleri ise özel sırt desenleri ve yumuşak yapıları sayesinde ıslak, karlı ve buzlu zeminlerde daha yüksek tutunma sağlıyor.

Yapılan teknik testlerde, 7 derecenin altındaki ıslak zeminde saatte 50 kilometre hızla ilerleyen bir aracın fren mesafesinin, yaz lastiği kullanılması halinde kış lastiğine göre yaklaşık 4 metre daha uzun olduğu tespit edildi.

Yetkililer, güvenli sürüş için yalnızca lastik değiştirmenin yeterli olmadığını vurguluyor. Kış lastiklerinin diş derinliğinin ticari araçlarda en az 4 milimetre, binek araçlarda ise 1,6 milimetrenin altına düşmemesi gerektiğine dikkat çekiliyor. Ayrıca 5 yılı aşan lastiklerin performans kaybı yaşayabileceği ve güvenlik riski oluşturabileceği belirtiliyor.

Sürücülerin son günlerde oluşabilecek yoğunluk nedeniyle lastik değişim ve bakım işlemlerini erkenden yaptırmaları tavsiye edilirken, kış şartlarına uygun araç hazırlıklarının can ve mal güvenliği açısından büyük önem taşıdığı ifade ediliyor.

30 Ekim Cuma günü sabah saatlerinde paylaşılan verilere göre dolar 49,9533 TL, Euro ise 55,9716 TL seviyesinde kaydedildi.

Dolar bugün kaç TL?

30 Ekim 2026 Cuma günü saat 07.00 itibarıyla dolar/TL kuru 49,9533 TL seviyesinde işlem gördü.

Doların 50 lira eşiğine yaklaşması, döviz piyasalarını takip eden yatırımcıların dikkatini çekti.

Euro bugün kaç TL?

Aynı saat itibarıyla Euro/TL kuru 55,9716 TL seviyesinde seyretti.

30 Ekim 2026 döviz fiyatları

Fiyatlar saat 07.00 itibarıyla paylaşılan verilerdir. Ayrı alış ve satış rakamları belirtilmemiştir.

Döviz piyasalarında son durum

Sabah saatlerinde doların 50 TL sınırına yakın seyri devam etti. Bloomberg HT'nin saat 09.30 verilerine göre dolar 49,9483 TL satış, Euro ise 55,9220 TL satış seviyesinde işlem gördü.

30 Ekim Cuma günü saat 09.25 itibarıyla gram altın, önceki kapanışa göre yüzde 0,75 değer kaybederek 6 bin 401 TL seviyesine geriledi.

Gram altın 6 bin 401 TL'ye düştü

29 Ekim Perşembe gününü yüzde 1,06 düşüşle 6 bin 449 TL seviyesinde tamamlayan gram altın, yeni güne de kayıpla başladı.

Sabah saatlerinde gram altının fiyatı 6 bin 401 TL olarak kaydedildi.

Çeyrek ve Cumhuriyet altını ne kadar?

Altın piyasasında yaşanan düşüşün ardından çeyrek altının satış fiyatı 10 bin 546 TL oldu.

Cumhuriyet altını ise aynı saatlerde 41 bin 986 TL'den satıldı.

30 Ekim 2026 altın fiyatları

Saat 09.25 itibarıyla paylaşılan fiyatlar şöyle:

Altın fiyatları neden düşüyor?

Küresel piyasalarda ABD Merkez Bankasının (Fed) faiz politikasına ilişkin beklentiler, altın fiyatlarının yönü üzerinde etkili oluyor.

ABD ekonomisinin 2026 yılının üçüncü çeyreğinde beklentilerin üzerinde büyümesi ve açıklanan enflasyon verileri, Fed'in gelecek dönemde uygulayacağı faiz politikasına ilişkin beklentileri değiştirdi.

Faizlerin yüksek seyretmesi ihtimali ve doların hareketi, faiz getirisi bulunmayan altın üzerinde satış baskısı oluşturabiliyor.

Gözler küresel piyasalarda

Altın yatırımcıları, ABD'den gelecek ekonomik veriler, Fed'in faiz kararları ve doların seyrini yakından takip ediyor.

Küresel piyasalardaki gelişmelerin yanı sıra döviz kurlarındaki değişimler de yurt içinde gram altın fiyatlarının belirlenmesinde etkili oluyor.

1905 - Aspirin, ilk kez satışa sunuldu.

1918 - I. Dünya Savaşı'nın ardından Osmanlı İmparatorluğu ile galip devletler arasında Mondros Mütarekesi imzalandı.

1920 - Kars'ın kurtuluşu: Doğu Cephesi Komutanı Kâzım Karabekir Paşa komutasındaki ordu büyük bir zafer kazandı.

1942 - İngiliz ordusu, El Alameyn'de Alman ordusuna karşı taarruz başlattı.

1956 - Birleşik Krallık ve Fransa, İsrail ve Mısır'a Süveyş Kanalı'nı terk etmeleri yönünde 12 saatlik bir ültimatom verdi.

1961 - Sovyetler Birliği, Novaya Zemlya'da 58 megatonluk bir hidrojen bombası denemesi gerçekleştirdi. Bu, insan eliyle yaratılmış en büyük patlama olarak kayıtlara geçti. Deneme "Çar Bombası" olarak adlandırıldı.

1961 - Türkiye ile Almanya arasında resmî işçi alımı anlaşması imzalandı.

1970 - Vietnam'da son altı yılın en şiddetli muson yağmurları sonucunda 293 kişi öldü, 200 bin kişi evsiz kaldı.

1973 - Boğaziçi Köprüsü, Cumhurbaşkanı Fahri Korutürk tarafından açıldı.

1974 - Muhammet Ali, Kinşasa-Zaire'de George Foreman'ı yenerek yeniden dünya ağır sıklet boks şampiyonu oldu.

1980 - El Salvador ve Honduras, sınır anlaşmazlıklarına son veren bir barış antlaşması imzaladı. İki ülke, 1969'da bir futbol maçının ardından "Futbol Savaşı" olarak bilinen beş günlük bir çatışmaya girmişti.

1983 - Erzurum ve Kars'ta meydana gelen depremde 1330 kişi hayatını kaybetti, 534 kişi yaralandı.

1984 - Cumhurbaşkanı Kenan Evren, Mürted'de Türkiye Uçak Sanayii Anonim Şirketi'nin (TUSAŞ) temelini attı.

2020 - Ege Denizi'nde 7,0 Mw büyüklüğünde bir deprem meydana geldi.

Olay, 30 Mayıs 2026 tarihinde Gaziantep'te meydana geldi. İddiaya göre, öksürük şikayeti nedeniyle sağlık kabinine giden Sultan Sever, burada yapılan iğnenin ardından fenalaştı. Ambulansla hastaneye kaldırılan Sever, yoğun bakımda yapılan müdahalelere rağmen hayatını kaybetti. Olay gününü anlatan maktulün eşi Mustafa Sever, eşinin sağlık kabinine gittiğini ve öksürük dışında hiçbir hastalığının olmadığını söyledi. Eşine üç iğne yapıldığını belirten Sever, "Eşim oraya öksürük şikayetiyle gitmişti. Başka hiçbir rahatsızlığı yoktu. Orada eşime art arda üç iğne yapıldığını öğrendim. Ben gittiğimde eşim yere düşmüş ve şişmişti" dedi.

"Eşimin hiçbir hastalığı yoktu"

Eşinin sağlık durumunun iyi olduğunu ve yalnızca öksürük şikayeti bulunduğunu ifade eden Mustafa Sever, Adli Tıp Kurumu raporunda da ölümün iğneyle bağlantısının ortaya çıktığını ileri sürdü. Sever, "Eşimin hiçbir hastalığı yoktu. Sadece öksürüğü vardı. Bir umut yaşar diye hastaneye götürdük. Ancak yoğun bakımda hayatını kaybetti. Eşimin ölümünde ihmali olanların ceza almasını istiyorum" ifadelerini kullandı.

"Ambulansı geç aradılar"

Annesi ile birlikte hastaneye giden Ali Sever ise ambulansın geç çağrıldığını söyleyerek, "Ambulansın yaklaşık yarım saat sonra arandılar. Annem baygın haldeyken bana oksijen tüpünü verdi. 15 dakika içerisinde kendine geleceği söyledi. Ancak annem kendine gelmedi. Daha sonra ambulans geldi ve annemi hastaneye götürüldü" ifadelerini kullandı.

Olay sonrası açılan davanın ilk duruşması görüldü

Davanın ilk duruşmasında savunma yapan sanık Ayşe E., ebelik lisans mezunu olduğunu ve iş aradığı sırada sanık Ömer A. tarafından işe çağrıldığını söyledi. İşe başladıktan sonra sağlık kabinine gelen hastalarla ilgilendiğini belirten Ayşe E., olay günü Sultan Sever'in annesinin cenazesi olduğunu ve kendisini iyi hissetmediğini söylediğini ifade etti.

Sever'in sağlık kabinine daha önce de geldiğini belirttiğini aktaran Ayşe E., Avil ve Dekort isimli ilaçları karıştırarak iğne yaptığını, ardından Sever'in fenalaştığını söyledi. Ayşe E., "İğneyi yapar yapmaz kendisi fenalaştı. Fenalaşınca doğrudan oksijen tüpüne bağladım. Daha sonra alerji geliştiğinde uygulanan Prednol isimli kortizon içeren iğneyi yaptım. Ambulansı aradım. Nabzı çok düştüğü için ambulans gelene kadar bacaktan adrenalin uyguladım. Kalp masajına devam ettim" dedi.
Ambulans ekiplerinin gelmesinin ardından sanık Ömer A.'yı arayarak bilgi verdiğini belirten Ayşe E., olay sonrasında Sever'in kızının kendisine annesinin alerjisi olup olmadığını sorduğunu söyledi.

Karakola ifade vermeye gittiği sırada Ömer A.'nın kendisini aradığını öne süren Ayşe E., "'Burada çalıştığını söylersen kendini de beni de yakarsın, burası ruhsatsız' dedi. İşletmenin ruhsatsız olduğunu bu aşamada öğrendim. Daha önce başıma böyle bir olay gelmediği için korktum ve Ömer A'nın telkini doğrultusunda yalan ifade vermek durumunda kaldım. Ancak mahkemedeki ifadem doğrudur" diye konuştu.
Adli Tıp Kurumu'ndan rapor istenecek

Mahkeme heyeti, Sultan Sever'in hastaneye kaldırılmasının ardından yapılan müdahaleler ve uygulanan ilaçlara ilişkin kayıtların temin edilmesi için Özel Yaşam Hastanesi'ne müzekkere yazılmasına hükmedildi. Hastane kayıtları temin edildikten sonra tanık beyanları, sanıkların soruşturma ve kovuşturma aşamalarındaki ifadeleri ile dosyadaki diğer belgeler birlikte değerlendirilerek kusur durumunun ve ölümle olay arasındaki illiyet bağının kesilip kesilmediğinin belirlenmesi amacıyla dosyanın Adli Tıp Kurumu'na gönderilmesine karar verildi.
Bir sanığın tutukluluğu devam etti, diğer sanık da tutuklandı

Mahkeme heyeti, sanık Ömer Aslan'ın üzerine atılı suçun niteliği, kuvvetli suç şüphesini gösteren somut deliller, kaçma şüphesi ve adli kontrol tedbirlerinin yetersiz kalacağı değerlendirmesiyle tutukluluk halinin devamına karar verdi. Sanık Ayşe E'nin ise üzerine atılı suçun niteliği, cezanın alt ve üst sınırları, delillerin henüz toplanmamış olması ve tefrik edilen dosya kapsamında savunmasının henüz alınmamış olması gerekçeleriyle ayrıca tutuklanmasına hükmedildi.

Duruşma, eksik hususların giderilmesi ve gerekli raporların temin edilmesi için ertelendi.

Kaymakam Sezik, konuklarına nazik ziyaretleri dolayısıyla teşekkür etti.

Görüntüler karşısında duygulandığını dile getiren Ahmet Karataş, “Görüntüler bizi mutlu etti. Bu güzel davranışı kardeşlerimize de aşılamak isteriz. Bu sevgiyi çocuklarına kazandıran anne ve babaya da ayrıca teşekkür ederiz” ifadelerini kullandı.

Serap Küçükşahin de görüntüleri izlediğinde duygulandığını belirterek, “Görüntüleri izledikten sonra gerçekten ben de duygulandım. Keşke büyükler, küçüklerini hep bu şekilde korumayı öğrense” dedi.

Kazayı görenlerin ihbarı üzerine olay yerine sağlık ve jandarma ekipleri sevk edildi.

Sağlık ekiplerinin yaptığı kontrolde Hasan Bulduk'un hayatını kaybettiği belirlendi. Otomobil sürücüsü İrem P. ise ifadesi alınmak üzere karakola götürüldü. Kazayla ilgili soruşturma sürüyor.

BİK Genel Müdürü Abdulkadir Çay, Diyarbakır'da 7 İlin Basınıyla Buluştu

Toplantıda konuşan Genel Müdür Abdulkadir Çay, bölge ziyaretlerinin temel amacının sahadaki basın kuruluşlarını dinlemek ve sorunlara birlikte çözüm üretmek olduğunu belirterek, aynı masa etrafında buluşmanın önemine dikkat çekti.

"Doğru habercilik her zaman ayakta kalacaktır"

Konuşmasında dijital çağın getirdiği dönüşüme de değinen Çay, sosyal medyada hızın ön plana çıktığını ancak gazeteciliğin temelinin doğruluk olduğunu vurguladı.

"Biz doğrulayamadığımız hiçbir bilgiyi haber olarak paylaşmıyoruz. Çünkü önce mesleğimize, sonra kurumumuza saygı duyuyoruz. Sosyal medyada hız ön plana çıkabilir ancak günün sonunda kazanan her zaman doğru, teyit edilmiş ve güvenilir habercilik olacaktır." ifadelerini kullandı.

Toplantı, sektör temsilcilerinin soru ve önerilerini dile getirdiği interaktif bölümle devam etti. Görüş ve taleplerin dinlenmesinin ardından program, günün anısına çekilen toplu hatıra fotoğrafıyla sona erdi.

KEKİK ÇAYININ MİDEYE FAYDALARI

Kolay yoldan para kazanma vaadiyle kandırılan kişilerin hesapları, dolandırıcılık, kara para aklama ve yasa dışı bahis gibi suçlarda kullanılıyor. Uzmanlar, bu tehlikeye karşı vatandaşları uyarıyor.