Amerika’dan üretimi destekleyen yeni “pamuk planı”
Tarım Dünyası Ali Ekber Yıldırım haberine göre, Türkiye, pamuk üretiminden hızla uzaklaşıyor. Üreticiye yeterli destek verilmediği için üretim azalırken, ithalat artıyor. Artan maliyetler nedeniyle pamuğu işleyecek tekstilciler başka ülkelere kaçıyor. Pamuk üretimindeki düşüş konusunda önlem alınmadığı için Türkiye daha çok dışa bağımlı hale geliyor. Türkiye’nin en çok pamuk ithal ettiği iki ülkeden birisi Amerika, diğeri ise Brezilya.
“Büyük Amerikan Pamuk Planı”
ABD Tarım Bakanı Brooke L. Rollins tarafından açıklanan “Büyük Amerikan Pamuk Planı” ile; artan girdi maliyetleri karşısında pamuk çiftçisini korumak, küresel pamuk pazarında azalan payını tekrar artırmak, yerli tekstil üretimini yeniden canlandırmak ve Amerikan pamuğundan yapılan ürünlere olan talebi artırmayı hedefliyor.
Amerikan pamuğu için yeni yol haritası
Amerika Tarım Bakanlığı’nın internet sayfasında yayınlanan “Büyük Amerikan Pamuk Planı”’na göre, Amerika Birleşik Devletleri(ABD), küresel olarak dünyanın en büyük 4. pamuk üreticisi ve en büyük 2. ihracatçısı konumunda. ABD pamuğu,17 eyalette 12 milyon akre (yaklaşık 4,8 milyon hektar) alanda yetiştiriliyor.
Pamuğun ekonomik katkısı ve yarattığı istihdam ise şöyle ifade ediliyor: “ABD pamuk endüstrisi, yıllık ürün ve hizmetlerde 21 milyar dolardan fazlasını oluşturuyor. ABD pamuk endüstrisi, 125 binden fazla kişiye istihdam sağlıyor. Ulusal Pamuk Konseyi’ne göre, çiftlik (tarla) çıkışındaki 1 dolarlık pamuk değeri, diğer endüstri dallarında 15 dolarlık doğrudan ekonomik faaliyet yaratıyor.”
Brezilya pamuk ihracatında ABD’yi geçti
Çırçır fabrikaları sayısında yüzde 80, tekstilde yüzde 70 düşüş var
Amerika Tarım Bakanlığı’nın “Büyük Amerikan Pamuk Planı”na göre, hem çırçır işletmeleri hem de tekstil fabrikası sayısında büyük düşüş var. Planda yer alan verilere göre,1980 yılında 2 bin 254 adet olan çırçır işletmesi sayısı yüzde 80’lik azalma ile 2024 yılında 446 adete düştü.
ABD’deki tekstil fabrikası sayısı ise 2002 yılında 3 bin 919 adet iken, 2022’de yüzde 70 gerileyerek 1146 adete geriledi.
Pamukta yaşanan sorunlar
“Büyük Amerikan Pamuk Planı”na göre, pamukta yaşanan sorunlar özetle şöyle: “Amerika’nın pamuk üreticileri, artan girdi maliyetleri ve sentetik malzeme kullanımındaki artışın ezici kombinasyonuyla karşı karşıya kalmaya devam ediyor. Üreticiler aynı zamanda, adil olmayan ticaret uygulamaları nedeniyle liflerini(pamuğunu) daha düşük fiyatlara satabilen yabancı rakipler tarafından da sıkıştırılıyor.”
Plan ile sağlanan destekler ve vergi düzenlemeleri
Plan’a göre, Amerikan pamuk üreticileri, “Çalışan Aileler Vergi Kesintileri Yasası”nın bir sonucu olarak önemli bir rahatlama yaşayacak.
ABD’nin pamuk planı neler getiriyor?
Pamuk Planı’nı açıklayan ABD Tarım Bakanı Brooke L. Rollins, pamuğun 1607 yılından beri, kırsal Amerika’nın inşasına ve sürdürülebilirliğine katkıda bulunduğunu belirterek şunları söyledi: “ Çiftçilerimiz dünyanın en kaliteli pamuklarını yetiştiriyor, ancak son birkaç yıldır Amerika’nın pamuk üreticileri artan maliyetler, haksız yabancı rekabet ve ucuz sentetik ürünlerin baskısına maruz kaldı. 2023 yılında, dünyanın en büyük pamuk ihracatçısı olma statümüzü Brezilya’ya kaptırdık. Trump Yönetimi, Büyük Amerikan Pamuk Planı ile Amerikan pamuğunun bir kez daha tercih edilen elyaf olmasını sağlamaya kararlıdır; bu, pamuk üreticileri için karlılığı yeniden sağlamayı, kırsal ekonomileri güçlendirmeyi, yerli tekstil üretimini yeniden inşa etmeyi ve Amerikan pamuğunu ailelerin her gün kullandığı ürünlere geri getirmeyi amaçlayan cesur bir çabadır. Pamuk gibi doğal elyafları desteklemek, Amerikalıların günlük ürünlerdeki mikroplastikler ve sentetik malzemeler konusunda giderek daha fazla endişe duyduğu bir dönemde, Amerika’yı Yeniden Sağlıklı Hale Getirme gündemiyle de uyumludur. Pamuk doğal, nefes alabilir, biyolojik olarak parçalanabilir ve gururla Amerikalı çiftçiler tarafından yetiştirilmektedir; toprağımıza, suyumuza ve vücutlarımıza mikroplastik salabilen petrol bazlı plastiklerden üretilmemektedir.”
TÜRKİYEDE DURUM NASIL?
Üretimdeki düşüş yüzde 32,5 olacak
Türkiye İstatistik Kurumu(TÜİK)’nun verilerine göre pamuk üretimi son 5 yılda dramatik bir şekilde düşüyor. Kütlü pamuk üretimi 2022 yılında 2 milyon 750 bin ton olarak gerçekleşirken 2023’te 2 milyon 100 bin tona geriledi. 2024 yılında 2 milyon 243 bin ton olan üretim 2025 yılında 1 milyon 935 bin tona düştü. TÜİK’in 2026 yılı ilk tahminine göre kütlü pamuk üretiminde geçen yıla göre yüzde 32,5 düşüşle 1 milyon 306 bin tona gerileyecek.
Amerika ile Brezilya Türkiye’ye pamuk satmak için yarışıyor
Türkiye, Amerika’nın en büyük 3.pamuk pazarı konumunda. Yıllık pamuk ithalatı 1 milyon tonun üzerinde olan Türkiye, 2024-2025 sezonu verilerine göre bu ithalatın yüzde 34’ünü Brezilya’dan, yüzde 33’ünü Amerika’dan gerçekleştiriyor. İthalatta diğer ülkelerin payı ise yüzde 11 ile Azerbaycan, yüzde 10 ile Yunanistan, yüzde 3 Suriye ve yine yüzde 3 ile Avustralya oldu.
Özetle, Amerika Birleşik Devletleri, pamukta, tekstilde yaşanan sorunlara çözüm bulmak, Amerikan pamuğunu öne çıkarmak üzere hazırladığı Büyük Amerika Pamuk Planı’ndan alınacak çok ders var. Türkiye’nin de benzer bir planı mutlaka uygulaması gerekiyor
