BİSMİL HABER ÖZEL
İkinci Dünya Savaşı öncesinde Balkanlardan Anadolu’ya getirilen göçmen Türk ailelerinin önemli bir bölümü Diyarbakır’ın Bismil ve Çınar ilçelerine yerleştirildi. Aradan geçen yaklaşık 90 yılda ailelerin büyük kısmı batı illerine göç ederken, geriye sayılı isimler kaldı.
O isimlerden biri de Bismil Altıok Mahallesi’nde yaşayan, emekli sağlık personeli ve ayakkabı ustası 83 yaşındaki Ziya Bilgiç.
1944 yılında Bismil’e bağlı Çöltepe Mahallesi’nde dünyaya gelen Bilgiç, ailesinin Balkanlardan başlayan göç yolculuğunu ve Bismil’in eski yıllarını anlattı.
“Ailem 1938 yılında Bismil’e yerleştirildi”
Kendisinin göçmen ailelerin üçüncü kuşağı olduğunu belirten Bilgiç, şunları söyledi:
“Ben Ziya Bilgiç. 1944 yılında Çöltepe’de doğdum. Ailem; annem, babam ve ağabeyim 1938 yılında Balkanlardan Bismil’e gelmiş. Devlet bizi Çöltepe Köyü’nde iskân etmiş. Ben burada doğdum, burada büyüdüm.”
Her kişiye 15’er dönüm arazi verildi
Babasının anlattıklarını aktaran Bilgiç, devlet tarafından göçmen ailelere arazi tahsis edildiğini belirterek şöyle konuştu:
“Babam, annem ve ağabeyim gelmişti. Hükümet kişi başına 15’er dönüm olmak üzere toplam 45 dönüm arazi verdi. Çiftçilik yaptık, ekip biçtik. Köyümüzde değirmen, demirci, berber, sobacı vardı. O günün şartlarında güzel bir köydü.”
Yaklaşık 100 aile Çöltepe’ye yerleşti
Bilgiç’in verdiği bilgilere göre Balkanlardan gelen yaklaşık 100 Türk ailesi Çöltepe’ye yerleştirildi.
Zaman içerisinde ailelerin büyük bölümü arazilerini satarak Kırıkkale başta olmak üzere batı illerine göç etti.
Bugün ise Çöltepe’de sadece birkaç göçmen aile kalmış durumda.
“Ben gitmedim, Bismil’de kaldım”
1969 yılında Çöltepe’den Bismil merkezdeki Altıok Mahallesi’ne taşındıklarını anlatan Bilgiç, hayatını Bismil’de sürdürmeyi tercih ettiğini söyledi.
30 yıl sağlık teşkilatında görev yaptı
1973 yılında sağlık teşkilatında göreve başlayan Bilgiç, uzun yıllar Diyarbakır ve Bismil’de hizmet verdi.
Çöltepe Sağlık Ocağı’nda tıbbi sekreter olarak çalışan Bilgiç, 1994 yılında Bismil Devlet Hastanesi’ne tayin edildi.
2003 yılında emekliye ayrılan Bilgiç, bugün ise Bismil’de ayakkabı tamirciliği yaparak mesleğini sürdürüyor.
Bismil’in sağlık tarihini anlattı
Bilgiç, Bismil’in sağlık hizmetlerinin gelişimini de şöyle özetledi:
“Bismil ilçe olduktan sonra ilk sağlık ocağı Altıok Mahallesi’nde açıldı. Uzun yıllar ilçeye hizmet verdi. 1950’li yıllarda çocuklarda görülen kara yara hastalığıyla mücadelede önemli görev yaptı. Daha sonra 25 yataklı devlet hastanesi açıldı. Ardından kapasitesi 50 yatağa çıkarıldı. 2015 yılında ise yeni devlet hastanesi Köseli Mahallesi’nde hizmete girdi.”
Türkmen aileler hangi köylere yerleştirildi?
Bilgiç’e göre Balkanlardan gelen Türk aileleri;
- Çöltepe
- Kamışlı
- Salat
- Ulam
- Ambar
- Kabe
- Çınar ilçesine bağlı Beşpınar
köylerine yerleştirildi.
“Hiçbir zaman sorun yaşamadık”
Yıllarca Kürt komşularıyla kardeşçe yaşadıklarını söyleyen Bilgiç, şu ifadeleri kullandı:
“Biz burada birbirimizi sevdik. Kirve olduk. Kız alıp kız verdik. Hiçbir zaman ayrım olmadı. Bizim kendi aramızda hiçbir problem yaşanmadı. Hep kardeş gibi yaşadık.”
Peynir suyundan lor yaptılar
Ailesinin ilk geldikleri günlerde yaşadığı ilginç bir anıyı da paylaşan Bilgiç, şunları anlattı:
“Çöltepe’deki evler henüz tamamlanmamıştı. Önce Kamışlı Köyü’ne yerleştirilmişiz. Köylüler peynir yaptıktan sonra suyunu dereye döküyormuş. Bizimkiler ise o peynir suyundan lor yapmış. O günün yokluğunda hiçbir şey ziyan edilmezdi.”
Bugün geriye çok az kişi kaldı
Bilgiç, bugün göçmen ailelerden geriye çok az kişinin kaldığını belirterek şöyle konuştu:
“Çöltepe’de üç ev kaldı. Ambar, Ulam ve Salat’ta da birkaç aile var. Bismil merkezde ise benim gibi kalan çok az kişi bulunuyor.”
Altıok Mahallesi’nin ismini anlattı
Bilgiç, göçmen ailelerin yerleştirildiği mahallenin isminin de dönemin siyasi şartlarından etkilendiğini belirterek şunları söyledi:
“O yıllarda Cumhuriyet Halk Partisi iktidardaydı. Göçmen ailelerin yerleştiği mahalleye bu nedenle Altıok ismi verildi. Bismil’in ilk belediye başkanlarından Ali Ak da göçmen ailelerdendi.”
Göçün yaşayan hafızası
Yaklaşık doksan yıl önce Balkanlardan başlayan yolculuğun yaşayan tanıklarından biri olan Ziya Bilgiç, bugün hem mesleğini sürdürmeye hem de Bismil’in yakın tarihine ışık tutan hatıralarını gelecek nesillere aktarmaya devam ediyor. Onun anlattıkları yalnızca bir ailenin hikâyesi değil, aynı zamanda Bismil’e yerleşen göçmen Türk ailelerinin unutulmaya yüz tutmuş ortak hafızası niteliğini taşıyor.
