Diyarbakır’ın önemli tarım merkezlerinden Bismil’de iklim krizi, kuraklık ve artan üretim maliyetlerine karşı hayata geçirilen “Tarımda Kendi Kendine Yeten Bismil” projesinde önemli bir aşamaya gelindi.
Bismil Belediyesi Proje Ofisi’nde düzenlenen toplantıda, proje kapsamında gerçekleştirilen saha araştırmalarının sonuçları ve bundan sonraki uygulama süreci ele alındı.
Ekin: “Tarımsal üretim ciddi şekilde tehdit altında”
Toplantıda konuşan Bismil Belediyesi Eşbaşkanı Mizgin Ekin, Bismil’in verimli toprakları, geniş tarım arazileri ve üretim potansiyeliyle yalnızca Diyarbakır’ın değil, bölgenin önemli tarım merkezlerinden biri olduğunu söyledi.
Tarımın binlerce çiftçinin geçim kaynağı ve yerel ekonominin ana omurgası olduğunu vurgulayan Ekin, küresel iklim değişikliği, kuraklık, su kaynakları üzerindeki baskı ve yüksek üretim maliyetlerinin tarımsal üretimi ciddi şekilde tehdit ettiğini ifade etti.
“Ambar Mahallesi’ni pilot bölge olarak belirledik”
Projenin Avrupa Birliği ile Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının destekleriyle hayata geçirildiğini belirten Ekin, ana uygulama alanı olarak Ambar Mahallesi’nin seçildiğini söyledi.
Ekin, projenin masa başında planlanmadığını vurgulayarak çiftçiler, tarım işçileri, meslek odaları ve vatandaşların katılımıyla iki büyük saha araştırması gerçekleştirildiğini belirtti.
Tanrıkulu: “Proje bölgede bir ilk”
Bismil Belediyesi Eşbaşkanı Güven Tanrıkulu ise projenin bölge açısından taşıdığı öneme dikkat çekti.
Tanrıkulu, “Bu projemiz bölgede bir ilktir. Güneydoğu ve Doğu Anadolu’da bu projeyi başlatan ve sürdüren ilk belediyeyiz.” dedi.
Çiftçilerle birebir görüşmeler yapıldığını ve taleplerin dikkate alındığını belirten Tanrıkulu, araştırmalardan çıkan sonuçların sahada uygulanacağını söyledi.
Tanrıkulu, “Bu projemizde pilot bölge olarak Ambar Mahallesi’ni seçtik. Bu kapsamda doğa dostu ve kendi kendine yeten tarım tesisini Bismil Belediyesi olarak kuruyoruz.” ifadelerini kullandı.
5 farklı uygulama hayata geçirilecek
İklim Uzmanı Veysi Altıntaş’ın gerçekleştirdiği sunumda projenin ayrıntıları katılımcılarla paylaşıldı.
25 Aralık 2025 ile 25 Aralık 2027 tarihleri arasında 24 ay sürecek proje kapsamında 5 temel pilot uygulama gerçekleştirilecek:
- Kuraklığa dayanıklı tarım
- Hassas tarım
- Yağmur suyu hasadı
- Güneş enerjili sulama
- Tarımsal atıklardan kompost üretimi
Proje, Bismil Belediyesi başvuru sahipliğinde ve Diyarbakır Ticaret ve Sanayi Odası eş başvuru sahipliğinde yürütülüyor.
441 kişinin görüşü alındı
Proje kapsamında Temmuz 2026’da iki ayrı saha araştırması gerçekleştirildi.
Araştırmaların katılımcı dağılımı şöyle:
- 45 kişi: Çiftçiler, tarım işçileri, kamu ve oda temsilcileriyle derinlemesine görüşme
- 396 kişi: Bismil ilçe merkezi, köy ve mahallelerinde hane halkı anketi
- Toplam: 441 katılımcı
Bismil’de iklim değişikliği farkındalığı yüzde 97’yi geçti
Araştırmaya göre hane halkı katılımcılarının yüzde 97,2’si, derinlemesine görüşme yapılanların ise yüzde 97,8’i son 10 yılda yerel iklim koşullarında değişiklik gözlemledi.
Görüşmecilerin yüzde 84,4’ü iklim değişikliğinin tarımsal üretim üzerindeki etkisini “ciddi/yıkıcı” olarak değerlendirdi.
Çiftçi biliyor ancak maliyet nedeniyle uygulayamıyor
Araştırma, çiftçilerin modern tarım yöntemleri hakkındaki bilgi düzeyi ile fiili uygulama arasında önemli fark bulunduğunu ortaya koydu.
Damla sulamayı en verimli yöntem olarak bilenlerin oranı yüzde 71,1 olmasına rağmen uygulayanların oranı yüzde 13,3’te kaldı.
Güneş enerjili sulamada bilgi düzeyi yüzde 82,2 olarak ölçülürken, uygulama oranı yüzde 8,9 oldu.
Katılımcıların yüzde 75,6’sı modern sulama sistemlerinin önündeki en büyük engelin yüksek kurulum maliyeti olduğunu belirtirken, yüzde 77,8’i en fazla ihtiyaç duyulan desteğin “devlet desteği” olduğunu ifade etti.
Ambar’dan tüm bölgeye yayılması hedefleniyor
Proje kapsamında Ambar Mahallesi’nde kurulacak pilot alanlarda sensör tabanlı hassas sulama, güneş enerjili sulama, yağmur suyu hasadı ve kompost üretimi gibi uygulamalar çiftçilere sahada gösterilecek. Eğitimlerde çiftçilerin yanı sıra kadın üreticiler ve gençlerin de yer alması planlanıyor.
Ambar Mahallesi’nde elde edilecek sonuçların Bismil’in diğer kırsal mahallelerine ve bölgedeki yerel yönetimlere örnek oluşturması hedefleniyor.
Toplantıya çiftçiler ve kurum temsilcileri katıldı
Bismil Belediyesi Proje Ofisi’nde gerçekleştirilen toplantıya belediye eşbaşkanları, eşbaşkan yardımcıları, meclis üyeleri, çiftçiler, Diyarbakır Ticaret ve Sanayi Odası temsilcisi, Bismil Halkbank Müdürü, Ambar Köyü Muhtarı, Diyarbakır Ziraat Odası temsilcisi ve belediyenin Proje Ofisi ekibi katıldı.
Toplantı, saha araştırmalarının sonuçlarının ve proje sunumunun gerçekleştirilmesinin ardından sona erdi.
