BİSMİL EZİDİ KÖYLERİ YASİNCE MAH - BİSMİL - DİYARBAKIR
Araştıran ve Bilgi toplayan: Musa Çelebi
Köyün adı 1917 yılında Haydarkol olarak Osmanlı kayıtlarda geçmektedir. 1928 yılında Yasince olarak değiştirilmiştir. Şu an köy, Kürt-Sünni yerleşimidir. Eskiden Yezidi köyü idi. Herkes Almanya'ya göçünce Yezidi kalmadı.
BAŞKÖY MAH. BİSMİL DİYARBAKIR
Başköy 1917 yılında Osmanlı kayıtlarda ismi geçmiştir.
20. yy başında kısmen Ermeni yerleşimi. Şimdi Kürt-Sünni yerleşimi
Kürtçe adı Başko. Eskiden Êzîdîlerin de yaşadığı söylenir.
(Kaynak Şevket Beysanoğlu, Diyarbakır,
Yezidiler, s.400) kitapta şöyle anlatır. ‘’Diyarbakır’ın 12 köyünde (Bahçecik dışında) Yezidilerin Müslümanlarla birlikte yaşadığını belirtir. Yezidilerin yaşadığı diğer köyler şunlardır: Davudi Çınar, Aşağı Mollaali Çınar, Başköy (Bismil), Mollacabir (Devran köyü) (Bismil), Seydek, Yassıca, Bozpınar, Dikenlik, Çatal, Perişan (Güngeçti) Bismil ve Sinan Bismil tabiki bu bilgi Şevket Beysanoğlu kitabında aynı köyde sünniler le birlikte yaşamış diyor. Fakat edinilen bilgiler Ezidi köyü sadece Ezidilere ait köy Yasince Köyü olduğu bilgisi var.
BİSMİL’DE YEZİDİLERLE İLGİLİ KAYNAKLARDA EDİNİLEN BİLGİLER
Bu sözler Diyarbakır Bismil’in Yasince köyünden Avrupa’ya ailesiyle birlikte göç etmek zorunda kalan Ezidi İsmet Çoban’a ‘ın yaşadıklarına dair sorularına verdiği yanıtlar:
Bize biraz ailenizden bahseder misiniz?
Benim baba tarafından dedem Diyarbakır Bismillidir. Babam Bismil’de doğmuş. Annem ve babam Bismil’in Yasince köyünden. Ailem bir süre Bismil’de yaşadıktan sonra, Almanya’ya göç etmiş. Bizim köy 1975-1980-1985 Almanya göç ettik.
80’lerde Ezidiler üzerinde uygulanan baskılardan dolayı mı Almanya yolunu tuttunuz?
Evet, söylediğiniz gibi, bizim Almanya’ya gelmemiz Ezidiler olarak çevremizden gördüğümüz baskıdan kaynaklıydı. Bizim köy komple boşaldı yani.
Peki, ne tür baskılar gördünüz, kimlerden baskı gördünüz? O süreci senden dinlemek isterim, biraz anlatır mısın?
O dönem çocuktun sonuçta, ama sen de etkilendin herhalde?
Köyde en son kalan üç-dört aile vardı, biri de bizdik. En sona da biz kalmıştık zaten.
Civar köylerle aramız iyiydi. Yani öyle direkt bir baskı görmek değil; ama genel anlamda kendimizi dışlanmış hissediyorduk, öyle görüyorduk.
PEKİ, BULUNDUĞUNUZ KÖY SÜNNİ KÖYÜ MÜYDÜ, YOKSA EZİDİ KÖYÜ MÜYDÜ?
Eski dönemlerde Ezidi köyüydü. Daha sonra Sünnileşti.
NEDEN KÖYÜNÜZ SÜNNİLEŞTİ?
Bunun bir çok nedeni var. En büyük nedenlerin başında çevre köylerde oluşuyordu.
DAHA ÖNCE AVRUYA GÖÇ EDEN AİLELER ÇOKTU
Bardağı taşıran son olay ise Bizim köy ile karşı köy arasında kavga çıktı. Kavgada bir kişi öldü. Kavga devam etti. Ondan sonra zaten baskılar başladı. Tabii ki mecbur kaldılar. Çünkü anlatıyorlar, o zaman başlarında kimse kalmayınca çevre köylere, onlar da topraklarını satıp gittiler. Böyle olunca da millet yavaş yavaş toprağı satıp, kaçmaya başladı köyden, kaçıp gitti çoğu;
YANİ BİR AKRABANIZ ÖLDÜRÜLDÜKTEN SONRA TAMAMEN BİR DAĞILMA SÜRECİ Mİ BAŞLADI?
Tabii, tabii, o zaman başladı, yani orada kimse kalmadı. Ondan sonra o köyü satmak zorunda kaldılar. Bir nevi mecbur kaldılar.
Anlaşıldığı üzere, Ezidiler Bismil göç etmesi kan davası ve Avrupa Özlem’i nedeniyle gittiler.
EZİDİ İSMET ÇOBAN’A 19 YIL SONRA YASİNCE KÖYÜNÜ ZİYARET EDİYOR.
GİDERKEN NE HİSSETTİN? 19 YIL ARADAN SONRA KENDİ TOPRAKLARINA ADIM ATIYORSUN; NE HİSSETTİN KÖYÜNDE?
Vallahi inanır mısın, gözlerimden yaş geldi. Orada tek bir ev kalmış, bir de okul kalmış. Okul da zaten o eski taşlardan yapıldığı için harabe olmuş, ama yine de duruyor, duvarları duruyor. Kaynak:Pirha/İstanbul
Fotoğraf sanatçısı İbrahim Demirel’’in anıları 2006 yılı; Diyarbakır’ın Bismil ilçesine birkaç kilometre uzaklıkta boşaltılmış bir köy var. Anlattıklarına göre; Daha doğrusu on on beş yıl öncesine kadar varmış. Şimdi köyün olması gereken yerde virane haline gelmiş bir ilkokul binası, yıkılmış evlerden geriye kalan yer izleri ve toplam beş kişinin yaşadığı iki binanın hemen dibine yeni yapılmış bir cami var. İlçe merkezinden sonra bir iki kilometre aralıkla önce bir Sünni ve Alevi köyü geliyor, sonra da bu köy. On beş yıl öncesine kadar doksan hane, yani yaklaşık 500 kişilik nüfusu olan Yasince Köyü, bir "Ezidi" köyüymüş.
BAŞKA BİR GAZETECİNİN BİSMİL YASİNCE KÖYÜNDEKİ EZİDİ İLE SÖYLEYİŞİ
13 Ağustos 2014 günü Şarampol Caddesinde bir kahvehanede Cemil Elma adlı Diyarbakır Bismil Yasinci (Asiuc) köyünden bir Yezidi ile tanışıp söyleştim. Dar bir zamana rast gelen görüşmemizde bana şunları anlattı.
Büyüklerimizden duyduğumuza göre atalarımız Serhat şehirlerinden Beşiri Havisk köyüne gelmişler. Buradaki Yezidilerden Şevriki sülalesinden birkaç aile Diyarbakır Bismil ilçesi Yasinci (Asiuç) köyüne gelip daha önceden burada yaşayan diğer Yezidi inançlı aileler ile kaynaşmışlar. Biz inancımız gereği Yezidi inancı dışındakilerden kız alıp vermeyiz. Pirlerimiz de sadece pir kızları ile evlenirler. Bu nedenle yöremizde yaşayan Şafii, Sünni ve Kızılbaşlara kız verip almadık. Günümüzde de bu durum değişmedi. Diyarbakır Bismil ilçesine bağlı Kızılbaş köylerinde yaşayanlar bizlere acır gerektiğinde yardımcı olmaya çalışırlardı. Zaman zaman değişik konularda onlar ile yardımlaşırdık. Sürekli olarak önce büyük şehirlere göç verdik. 1960-70’li yıllardan sonra yurtdışına özellikle Almanya, Hollanda, Belçika, Danimarka ve İsveç gibi Avrupa ülkelerine göçmeye veya mülteci olamaya başladık. Kaynak: Cemil Elma, Diyarbakır Bismil Yasinci (Asiuc) Köyü
