Diyarbakır'ın Sur ilçesinde yaşanan kuduz vakası kentte endişeye neden oldu. Diyarbakır Valiliğinin kamuoyuna yansıyan açıklamasına göre N.K. isimli çocuk, yaklaşık 4 ay önce bir kedi tarafından tırmalandı. 10 Ağustos'ta rahatsızlanmasının ardından hastaneye başvuran çocuktan kuduz şüphesiyle numuneler alındı ve 13 Ağustos 2026 itibarıyla test sonucunun pozitif olduğu bildirildi. Olayın ardından bölgede filyasyon ve temaslı taraması başlatıldı.
Olayın yaklaşık 4 ay önce yaşanan bir hayvan temasıyla ilişkilendirilmesi ise “Kuduz aylar sonra ortaya çıkabilir mi?” sorusuna merak uyandırdı.
Kuduz aylar sonra ortaya çıkabilir mi?
Evet. Kuduzun belirtileri hayvanla temasın hemen ardından ortaya çıkmak zorunda değil.
Dünya Sağlık Örgütüne (DSÖ) göre kuduzun kuluçka süresi çoğunlukla 2-3 ay olmakla birlikte, yaklaşık bir haftadan bir yıla kadar değişebiliyor. Süre; virüsün vücuda girdiği bölge, yaranın özellikleri ve vücuda giren virüs miktarı gibi faktörlere bağlı olarak farklılık gösterebiliyor.
Bu nedenle bir hayvan tarafından ısırılan veya tırmalanan kişinin “Aradan günler geçti, bir şey olmadı” düşüncesiyle riski göz ardı etmemesi büyük önem taşıyor.
Kuduz nedir?
Kuduz, merkezi sinir sistemini etkileyen viral ve zoonotik bir hastalık. İnsanlara çoğunlukla enfekte hayvanın salyasının ısırık, tırmalama veya açık yara ve mukozayla teması sonucunda bulaşıyor. Evcil hayvanların yanı sıra yabani memeliler de virüsü taşıyabiliyor.
Hastalığı bu kadar tehlikeli yapan en önemli özellik ise belirtiler başladıktan sonraki seyri. DSÖ, klinik belirtilerin ortaya çıkmasının ardından kuduzun neredeyse her zaman ölümcül olduğunu belirtiyor. Buna karşılık doğru zamanda uygulanan temas sonrası koruyucu tedaviyle hastalığın gelişmesi önlenebiliyor.
Sadece köpek ısırması değil, kedi tırmalaması da önemsenmeli
Kuduz denildiğinde çoğu kişinin aklına ilk olarak köpek ısırması geliyor. Ancak risk yalnızca köpeklerle sınırlı değil.
Kuduz virüsü enfekte hayvanın salyası aracılığıyla bulaşabiliyor. Isırığın yanı sıra cildi bozan tırmalamalar ve enfekte salyanın açık yaraya ya da ağız ve göz gibi mukozalara teması da riskli kabul edilebiliyor.
Bu sebeple özellikle sahipsiz veya sağlık durumu bilinmeyen bir hayvanın ısırması veya tırmalaması hafife alınmamalı.
Kuduzun ilk belirtileri neler?
Kuduzun başlangıcında ateş, ağrı, halsizlik gibi başka hastalıklarla karıştırılabilecek belirtiler görülebiliyor. Isırık veya temas bölgesinde açıklanamayan yanma, batma ve karıncalanma da ortaya çıkabiliyor.
Virüs merkezi sinir sistemine ilerledikçe tablo ağırlaşabiliyor. Huzursuzluk, halüsinasyon, koordinasyon bozukluğu, su korkusu olarak bilinen hidrofobi ve hava akımına karşı aşırı hassasiyet görülebiliyor. Kuduzun felçle seyreden bir formu da bulunuyor.
Kedi veya köpek ısırırsa ilk olarak ne yapılmalı?
Sağlık Bakanlığı, kuduz açısından riskli bir temas yaşanması halinde yara bölgesinin vakit kaybetmeden bol su ve sabunla en az 15 dakika yıkanmasını ve kişinin en yakın sağlık kuruluşuna başvurmasını öneriyor.
Sağlık kuruluşunda hekim tarafından temasın niteliğine göre değerlendirme yapılıyor. Gerekli görülmesi halinde kuduz aşısına başlanıyor ve bazı temaslarda kuduz immünglobulini uygulanabiliyor. Başlanan aşılama programının zamanında ve eksiksiz tamamlanması gerekiyor.
“Hayvan sağlıklı görünüyordu” diye risk göz ardı edilmemeli
Hayvan temaslarında kişinin kendi başına “Kuduz değildir” şeklinde karar vermesi doğru değil. Özellikle sahipsiz, aşı durumu bilinmeyen veya gözlem altında tutulması mümkün olmayan hayvanlarla yaşanan riskli temaslarda sağlık kuruluşuna başvurulması gerekiyor.
Kuduz açısından en kritik nokta belirtileri beklememek. Çünkü hastalık belirtileri ortaya çıkmadan önce uygulanacak koruyucu tedavi hastalığın gelişmesini önleyebilirken, klinik kuduz geliştikten sonra hastalığın seyri son derece ağır.
Diyarbakır'daki vaka önemli bir uyarı oldu
Diyarbakır'da yaklaşık dört ay önce yaşanan hayvan temasının ardından küçük bir çocukta kuduz tespit edilmesi, özellikle çocukların hayvanlarla temaslarının aileler tarafından dikkatle takip edilmesinin önemini bir kez daha ortaya koydu.
Çocuklar bazen yaşadıkları küçük bir ısırık veya tırmalamayı ailelerine anlatmayabilir ya da yara önemsiz görülebilir. Ancak kuduz açısından risk taşıyabilecek bir hayvan teması söz konusu olduğunda yaranın büyüklüğünden bağımsız olarak sağlık kuruluşundan değerlendirme alınması önem taşıyor.
