Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Uzmanı Prof. Dr. İrfan Koca, sabahları yataktan kalktıktan sonra artan topuk ağrısına karşı uyarılarda bulundu.
Ayak tabanında topuk kemiğinden parmaklara kadar uzanan plantar fasyanın, ayağın yük taşıma ve basma işlevinde önemli rol oynayan güçlü bir bağ dokusu olduğunu belirten Koca, tekrarlayan mekanik zorlanmaların bu dokuda hasara yol açabileceğini söyledi.
Tekrarlayan zorlanmalar hasara neden olabilir
Prof. Dr. Koca, “Tekrarlayan mekanik zorlanmalar sonucunda bu dokuda mikro düzeyde hasarlanma, yıpranma, inflamatuvar değişiklikler ve ödem gelişebilir.” dedi.
Uzun süre devam eden mekanik zorlanmalar ve plantar fasya üzerindeki çekme kuvvetlerinin zaman içerisinde halk arasında “topuk dikeni” olarak bilinen kalkaneal spur oluşumuyla ilişkili olabileceğini ifade etti.
“Her topuk ağrısı plantar fasiit değildir”
Topuk ağrısının farklı hastalıkların belirtisi olabileceğine dikkat çeken Koca, ayırıcı tanının önemini vurguladı.
Topuk ağrısında değerlendirilmesi gereken durumları şöyle sıraladı:
- Romatolojik hastalıklar
- Sinir sıkışmaları
- Bel kaynaklı sorunlar
- Aşil tendon problemleri
- Gut
- Diğer ayak ve topuk hastalıkları
Koca, özellikle sabahları belirgin bel tutukluğu, eklem şişliği veya artrit yakınmaları bulunması halinde romatolojik hastalıkların araştırılması gerektiğini belirtti. Yanma ve uyuşma şikâyetlerinde ise sinir sıkışmaları ve bel kaynaklı sorunların değerlendirilmesini önerdi.
Tedavide bütüncül yaklaşım önemli
Plantar fasiit tedavisinde yalnızca ağrının bulunduğu bölgeye odaklanılmaması gerektiğini belirten Koca, ayağın genel yapısı ve yük dağılımının da değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.
Tedavi planında göz önünde bulundurulması gereken başlıkları şöyle sıraladı:
- Ayak arkının yeterliliği
- Ayak tabanındaki anormal yüklenmeler
- Kilo
- Fasiyal gerginlik ve blokajlar
- Yürüme ve basma özellikleri
- Geçirilmiş ameliyatlar
Tedavi kişiye göre planlanmalı
Prof. Dr. Koca, hastanın özelliklerine göre uygulanabilecek tedavi seçenekleri arasında ev egzersizleri, uygun ayakkabı ve tabanlık, manuel terapi, fasiyal gevşetme, ESWT (şok dalga tedavisi), lazer ve fasiyal hidrodiseksiyon gibi yöntemlerin bulunduğunu ifade etti.
Gerekli durumlarda nöral terapi, proloterapi ve PRP gibi uygulamaların da tedavi planına dahil edilebileceğini belirten Koca, kök hücre ve eksozom uygulamalarının uygun hastalarda değerlendirilebileceğini söyledi. Tedaviye dirençli seçilmiş vakalarda ise radyofrekans uygulanabileceğini kaydetti.
Hormon ve mineral değerleri de araştırılabilir
Şikâyetlerin uzun sürdüğü, tedaviye yanıt vermediği veya alışılmışın dışında seyrettiği durumlarda hormon ve mineral dengesizliklerinin de araştırılabileceğini belirten Koca, incelenebilecek değerleri şöyle sıraladı:
- D vitamini
- Tiroid hormonları
- Paratiroid hormonları
- Kalsiyum
- Fosfor
- Ürik asit
Koca, plantar fasiitte amacın yalnızca ağrıyı azaltmak olmadığını; mekanik ve fasiyal faktörlerin yanı sıra gerektiğinde romatolojik, nörolojik ve metabolik nedenlerin birlikte değerlendirilerek kişiye özel tedavi planı oluşturulması gerektiğini vurguladı.
