Öğretmen, idareci, veli, öğrenci ve Millî Eğitim... Beş ayrı pencere, tek bir gelecek!
Eğitim üzerine konuşurken hepimizin söyleyecek bir sözü, eleştirecek bir yönü, şikâyet edeceği bir meselesi var. Öğretmen öğrenciden, öğrenci öğretmenden, veli okuldan, öğretmen idareciden, idareci sistemden şikâyetçi...
Peki bütün bu şikâyetlerin ortasında çocuğun geleceğini kim düşünüyor?
Acaba eğitimde yaşadığımız sorunların tamamı sistemden mi kaynaklanıyor, yoksa sistemin içinde bulunan bizlerin de bu sorunlarda payı var mı?
Artık birbirimizi suçlamaktan biraz vazgeçip aynaya bakmanın zamanı gelmedi mi?
Eğitimi yalnızca bir öğretmenin, bir okul müdürünün veya Millî Eğitim Bakanlığının sorumluluğuna bırakmak doğru değildir. Eğitim, toplumun bütün kesimlerinin ortak sorumluluğudur.
Öyleyse gelin, meseleye beş ayrı pencereden bakalım.
1. ÖĞRETMEN GÖZÜYLE: ÖĞRETMENLİK BİR MESLEK Mİ, YOKSA BİR VİCDAN SORUMLULUĞU MU?
Öncelikle şunu kabul edelim: Öğretmenlik, yalnızca belirli saatlerde sınıfa girip ders anlatmaktan ibaret değildir. Öğretmenlik; araştırmak, hazırlanmak, öğrenciyi tanımak, onun eksiklerini görmek, rehberlik etmek ve gerektiğinde bir öğrencinin hayatına dokunabilmektir.
Ülkemizde fedakârca çalışan, kendi imkânlarını öğrencileri için seferber eden, mesleğini büyük bir aşkla yapan binlerce öğretmenimiz var. Onların hakkını teslim etmek hepimizin görevidir.
Ancak görevini yalnızca bir mesai olarak gören, dersine yeterince hazırlanmayan, öğrencisinin başarısını ve geleceğini gerektiği kadar önemsemeyen öğretmenlerimiz de yok mu?
Bir insan kendi çocuğunun eğitimi için gösterdiği hassasiyeti, milletin çocuğuna neden göstermesin?
Kendi evladımız için istediğimiz ilgiyi, özeni ve emeği başka insanların çocuklarından esirgemek hangi vicdana sığar?
Atanmadan önce ülkenin her köşesinde çalışabileceğini söyleyen bir öğretmen, atandıktan sonra neden zamanla yalnızca daha iyi şartlara ulaşmanın arayışına giriyor? Elbette herkes daha iyi koşullarda çalışmak ister. Bu en doğal hakkıdır. Ancak bu arayış, öğretmenin asli görevini ve öğrencinin hakkını ikinci plana atmamalıdır.
Öğretmenlerin ekonomik, sosyal ve mesleki sorunlarını da görmezden gelemeyiz. Onların da daha iyi şartlarda çalışmaya, dinlenmeye, kendilerini geliştirmeye ve emeklerinin karşılığını almaya hakları vardır.
Ancak bütün bunların yanında öğretmenlik sorumluluğu da unutulmamalıdır.
Acaba öğretmenlerimizin ders dışındaki zamanlarını daha verimli değerlendirebilecekleri bir çalışma modeli oluşturamaz mıyız?
Haftanın beş günü okulda bulunulan, ders hazırlıklarının yapıldığı, öğrencilerin bireysel olarak takip edildiği, rehberlik ve akademik koçluk çalışmalarının yürütüldüğü bir sistem düşünülemez mi?
Elbette bu model öğretmenlerin çalışma koşulları, dinlenme hakları ve verimlilikleri gözetilerek hazırlanmalıdır.
Çünkü öğretmenin okulda bulunması tek başına başarı değildir. Önemli olan, okulda bulunduğu süreyi öğrencinin geleceği için ne kadar verimli kullandığıdır.
Öğretmen, kendisine emanet edilen öğrencinin yalnızca bugünkü dersinden değil, yarınki hayatından da sorumluluk duymalıdır.
2. İDARECİ GÖZÜYLE: OKUL YÖNETMEK Mİ, EĞİTİME LİDERLİK ETMEK Mİ?
Bir okul müdürünün görevi yalnızca yazışmaları yürütmek, toplantılara katılmak, evrak imzalamak ve okulun fiziki işleyişini sağlamak mıdır?
Hayır. Okul müdürü aynı zamanda bir eğitim lideridir.
Öğretmenler arasında adaleti sağlamalı, öğrencilerin ihtiyaçlarını bilmeli, velilerle sağlıklı iletişim kurmalı ve okulun eğitim kalitesini yükseltmek için çaba göstermelidir.
Ancak bazı okullarda ders programlarının hazırlanması, öğretmenlerin görev dağılımları ve çalışma düzenleri konusunda kişisel tercihler ön plana çıkabiliyor.
Bir öğretmene farklı, diğerine farklı uygulama yapılması; okulun imkânlarının kişisel tercihlere göre dağıtılması adalet duygusunu zedelemez mi?
Öğretmenin giriş ve çıkışlarının şeffaf şekilde takip edilmesi, ders programlarının objektif ölçütlerle hazırlanması ve yöneticilerin yetkilerini kamu yararı doğrultusunda kullanması gerekmez mi?
Burada amacımız yöneticileri baskı altına almak değildir. Tam tersine, yöneticilerin görevlerini daha sağlıklı yapabilecekleri, yetki ve sorumluluklarının açık olduğu bir sistem oluşturulmalıdır.
Okul müdürü, öğretmenin karşısında değil yanında olmalı; ancak gerektiğinde görevini yapmayan öğretmene de gerekli uyarıyı yapabilmelidir.
Aynı şekilde öğretmen de yöneticinin her kararını sorgusuz kabul etmek zorunda değildir. Eleştiri ve öneri, okul kültürünün doğal bir parçası olmalıdır.
İyi bir okul müdürü, yalnızca okulun kapısını açan değil, okulun içindeki eğitim heyecanını canlı tutan kişidir.
3. VELİ GÖZÜYLE: ÇOCUĞUMUZUN EĞİTİMİNİ SADECE OKULA MI BIRAKTIK?
Velilerimizin de kendilerine sorması gereken bazı sorular var.
Çocuğumuzun başarısızlığında hemen öğretmeni mi suçluyoruz? Evdeki çalışma düzenini, kitap okuma alışkanlığını, ekran başında geçirdiği zamanı ve sorumluluklarını ne kadar takip ediyoruz?
Çocuğumuzun her istediğini karşılamak, onun iyiliğini istemek anlamına mı geliyor?
Öğretmenden sürekli fedakârlık beklerken biz veliler olarak kendi sorumluluklarımızı ne kadar yerine getiriyoruz?
Elbette öğretmenlerin ve okulların görevlerini yerine getirmesini istemek velinin hakkıdır. Veli, çocuğunun güvenli, nitelikli ve adil bir eğitim almasını talep etmelidir.
Ancak okul ile veli birbirinin karşısında değil, aynı hedefin yanında durmalıdır.
Bir veli öğretmeni küçümserse, öğretmen veliyi önemsemezse, bu çatışmanın bedelini kim öder?
Yine öğrenci...
Veliler çocuklarının yalnızca sınav başarısını değil; ahlakını, sorumluluk bilincini, insan ilişkilerini ve topluma karşı duyarlılığını da önemsemelidir.
Çünkü okulda verilen eğitimin evde desteklenmediği bir ortamda istenilen sonucu almak kolay değildir.
Çocuğumuzun geleceğini yalnızca öğretmene emanet edip kendi sorumluluğumuzu unutamayız.
4. ÖĞRENCİ GÖZÜYLE: BANA BÜTÜN İMKÂNLAR SUNULUYOR, PEKİ BEN NE YAPIYORUM?
Şimdi de öğrencilerimize dönelim.
Bugün birçok okulumuzda akıllı tahtalar, bilgisayarlar, internet bağlantısı, kütüphaneler, laboratuvarlar ve farklı eğitim materyalleri bulunuyor.
Devletimiz ders kitaplarını ücretsiz dağıtıyor. Öğretmenlerimiz sınıflarda ders anlatıyor. Ailelerimiz çocuklarının geleceği için çaba gösteriyor.
Peki öğrenci bütün bu imkânların karşılığında üzerine düşen sorumluluğu yerine getiriyor mu?
Okula yalnızca arkadaşlarıyla vakit geçirmek için mi geliyor, yoksa öğrenmek için mi?
Ders sırasında öğretmenini dinliyor mu? Araştırıyor mu? Soru soruyor mu? Kitap okuyor mu?
Başarısız olduğunda yalnızca öğretmenini ve okulunu mu suçluyor, yoksa kendi çalışma alışkanlıklarını da sorguluyor mu?
Elbette her öğrencinin öğrenme hızı, yeteneği, aile koşulları ve ihtiyaçları farklıdır. Her öğrenciden aynı başarıyı beklemek doğru değildir.
Ancak her öğrencinin kendi kapasitesi ölçüsünde çaba göstermesini beklemek de haksızlık değildir.
Öğrenciye yalnızca bilgi vermek yetmez; ona sorumluluk almayı, düşünmeyi, sorgulamayı ve kendi geleceğini şekillendirmeyi öğretmeliyiz.
Öğrenci, kendisine sunulan imkânların değerini bilmeli; geleceğinin yalnızca başkalarının emeğiyle kurulamayacağını anlamalıdır.
5. MİLLÎ EĞİTİM YÖNETİMİ GÖZÜYLE: SİSTEMİ KURANLAR, SİSTEMİN SONUÇLARINI DA SORGULAMALI
Bütün bu sorunları konuşurken Millî Eğitim Bakanlığını ve eğitim politikalarını belirleyenleri ayrı değerlendiremeyiz.
Çünkü öğretmenin görevini yapabilmesi, idarecinin adil yönetim sergileyebilmesi, velinin çocuğuna destek olabilmesi ve öğrencinin başarılı olabilmesi için uygun şartları oluşturmak da eğitim yönetiminin sorumluluğudur.
Örneğin:
Kaynak kitap meselesi...
Devletimiz milyonlarca öğrenciye ücretsiz ders kitabı dağıtıyor. Bu çok önemli bir hizmettir. Ancak öğrenciler neden hâlâ çok sayıda yardımcı kaynak kitaba ihtiyaç duyuyor?
Eğer bu kaynaklar eğitim ve sınav başarısı için vazgeçilmez görülüyorsa Millî Eğitim Bakanlığı kendi kitaplarını bu ihtiyaçları da karşılayacak şekilde geliştiremez mi?
Ekonomik imkânları iyi olan öğrencinin çok sayıda kaynağa ulaşabildiği, diğer öğrencinin ise bunun gerisinde kaldığı bir eğitim ortamı fırsat eşitliğine ne kadar uygundur?
Dershane meselesi...
Okullarımızda öğretmen, akıllı tahta, bilgisayar, internet ve eğitim materyalleri varken öğrenciler neden dershanelere yöneliyor?
Okulda verilemeyen hangi eğitim dershanede veriliyor?
Bu soruların cevabını aramalıyız. Dershanelerin varlığını yalnızca öğrencilerin tercihi olarak değerlendirmek yerine okullarımızın hangi ihtiyaçları karşılayamadığını da araştırmalıyız.
Özel öğretim kurumlarıyla ilgili düzenlemeler yapılırken okul eğitiminin niteliği de yükseltilmelidir.
Kantin ve beslenme meselesi...
Öğrencinin sağlıklı beslenmesi eğitim başarısının önemli bir parçasıdır. Okul kantinlerindeki ürünlerin niteliği ve fiyatları düzenli şekilde denetlenmelidir.
Keşke devletimiz her öğrencinin sağlıklı ve yeterli beslenmesini ücretsiz olarak güvence altına alabilseydi.
Bir öğrencinin ailesinin ekonomik durumuna göre beslenme imkânlarının farklılaşması ne kadar adildir?
Denetim meselesi...
Denetim yalnızca öğretmenin sınıfa girip girmediğini kontrol etmekten ibaret olmamalıdır.
Öğretmenin dersinin niteliği, öğrencinin gelişimi, okul yöneticisinin yönetim anlayışı, eğitim kaynaklarının kullanımı ve okulun genel başarısı birlikte değerlendirilmelidir.
Denetim, hata arama mekanizması değil, eksikleri görme ve iyileştirme aracı olmalıdır.
Eğitimde başarı meselesi...
Bir okulun başarısını yalnızca sınav sonuçlarıyla ölçmek yeterli değildir.
Öğrencinin düşünme becerisi, ahlaki gelişimi, sorumluluk bilinci, sosyal ilişkileri, araştırma yeteneği ve hayata hazırlanması da değerlendirilmelidir.
Çünkü eğitim, yalnızca sınav kazanan bireyler değil, iyi insan ve bilinçli vatandaş yetiştirme sorumluluğudur.
PEKİ, BÜTÜN BUNLARI NASIL DÜZELTECEĞİZ?
Bence artık birbirimize suç atmayı bırakıp ortak bir eğitim anlayışı geliştirmeliyiz.
Öğretmen görevini hakkıyla yapmalı, idareci adaletli yönetmeli, veli sorumluluğunu yerine getirmeli, öğrenci kendisine sunulan imkânları değerlendirmeli, Millî
Eğitim yönetimi de bütün bu unsurların sağlıklı çalışabileceği bir sistem oluşturmalıdır.
Hiçbir kesim diğerinin görevini üstlenemez. Ancak herkes diğerinin işini kolaylaştırabilir.
Öğretmen velinin desteğine, veli öğretmenin emeğine, öğrenci öğretmenin rehberliğine, idareci bütün çalışanların güvenine, eğitim sistemi de toplumun desteğine ihtiyaç duyar.
Birbirimizi tüketmek yerine birbirimizi tamamlamalıyız.
SON SÖZ: KARANLIĞA KÜFRETMEK YERİNE BİR MUM YAKALIM!
Bütün bu meseleleri anlatırken asıl söylemek istediğim şudur:
Biz çocuklarımızı yetiştirirken yalnızca kendi çocuklarımızın geleceğini düşünemeyiz. Çünkü bugün sınıfta yan yana oturan çocukların biri bizim evladımız, diğeri komşumuzun, bir başkası hiç tanımadığımız bir ailenin evladıdır.
Ama hepsi bu milletin geleceğidir.
Kendi çocuğumuza nasıl davranılmasını istiyorsak başkasının çocuğuna da öyle davranmalıyız.
Öğretmen kendi çocuğuna gösterdiği özeni öğrencisine göstermeli; idareci kendi evladının adil bir okulda eğitim görmesini istediği gibi bütün öğrenciler için adaleti sağlamalı; veli kendi çocuğuna nasıl sahip çıkıyorsa okulun eğitim sürecine de o hassasiyetle yaklaşmalı; öğrenci de kendisine sunulan imkânların kıymetini bilmelidir.
Millî Eğitim yönetimi ise bütün bu sorumlulukların yerine getirilebilmesi için gerekli imkânları ve adil çalışma koşullarını oluşturmalıdır.
Hepimiz karanlığa küfrediyoruz ama kimse bir mum yakmıyor.
Herkes değişim istiyor ama değişimin önce kendisinden başlaması gerektiğini unutuyor.
Herkes daha iyi bir eğitim istiyor ama bu eğitimin oluşması için kendi üzerine düşen sorumluluğu ne kadar yerine getirdiğini sorgulamıyor.
Peki artık bir mum yakmanın zamanı gelmedi mi?
Belki de beklediğimiz büyük değişim, hepimizin kendi görevini daha iyi yapmasıyla başlayacaktır.
Unutmayalım ki eğitim, yalnızca devletin, öğretmenin, velinin veya öğrencinin meselesi değildir. Eğitim, bir milletin ortak geleceğidir.
Bir çocuğun geleceğini ihmal etmek, aslında bir milletin geleceğini ihmal etmektir.
Ve son olarak kendimize şu soruyu soralım:
Biz çocuklarımıza nasıl bir eğitim sistemi bırakacağız değil, çocuklarımızın geleceği için bugün nasıl bir eğitim sistemi kuruyoruz?
Çünkü gelecek, yalnızca konuşarak değil, sorumluluk alarak inşa edilir.
