Pamukta kritik eşik: 2026 kütlü fiyatı kaç lira olacak?

Analiz : Musa ÇELEBİ - Mega Çırçır Bismil

Pamukta 2026 hasat sezonu, üretimdeki sert düşüş ile tekstil sektöründeki talep zayıflığı arasında başladı. Türkiye’de ekim alanlarının daralması yerli pamuğun değerini desteklerken, ithal pamuk imkânı ve fabrikaların düşük kapasiteyle çalışması fiyatlardaki yükselişi sınırlıyor.

40–42 TL/kg seviyesinin yalnızca tahmin olmadığını ve gerçek işlemlerle desteklendiğini gösterdi. Ancak işlem sayısının ve toplam miktarın henüz sınırlı olması nedeniyle 45 TL/kg seviyesini bütün piyasanın yerleşmiş fiyatı olarak değerlendirmek için erken olduğu belirtiliyor.

İzmir’de teklifler var, gerçekleşen işlem yok

İzmir Ticaret Borsası Pamuk Salonunda 17 Eylül itibarıyla 52 renk lif pamuk için alıcı teklifleri 94–95 TL/kg, satıcı teklifi ise 97 TL/kg seviyesinde oluştu.

Ancak bu fiyatlardan gerçekleşmiş işlem bulunmuyor. Bu nedenle İzmir’de açıklanan rakamların satış fiyatı değil, alıcı ve satıcı teklifleri olduğu göz önünde bulundurulmalı.

Ege’deki lif pamuk teklifleri ile Şanlıurfa’daki kütlü pamuk işlemleri birlikte değerlendirildiğinde, yüzde 40 civarında randımana sahip temiz ürün için 40–44 TL/kg aralığı ekonomik olarak mümkün görünüyor.

Üretim 1,3 milyon tona düşecek

TÜİK ile Tarım ve Orman Bakanlığının 2026 yılı ilk tahminine göre Türkiye’nin kütlü pamuk üretiminin bir milyon 935 bin tondan bir milyon 307 bin tona gerilemesi bekleniyor.

Bu tahmin, yıllık bazda yüzde 32,5 düşüş anlamına geliyor. Rekoltedeki gerilemenin temel nedeni verim kaybından çok pamuk ekim alanlarının daralması olarak gösteriliyor.

TEPGE verilerine göre Türkiye pamuk üretiminde Şanlıurfa yüzde 41,7, Diyarbakır yüzde 18,2 paya sahip. İki ilin toplam payı yüzde 59,9’a ulaşıyor. Bu nedenle GAP bölgesindeki hasat miktarı, ürün kalitesi ve çırçır fabrikalarının alım iştahı Türkiye piyasasının yönünde belirleyici olacak.

Amerika USDA’nın tahminine göre Türkiye’nin 2026–2027 sezonundaki lif pamuk üretimi 495–523 bin ton arasında kalacak. Buna karşılık fabrikaların pamuk kullanımı yaklaşık bir milyon 500 bin ton, ithalat ise bir milyon 100 bin ton seviyesinde olacak.

Yerli üretimin sanayinin ihtiyacının yaklaşık üçte birini karşılayabilmesi fiyatı destekliyor. Ancak Brezilya ve ABD’den yapılabilecek ithalat, yerli pamuktaki yükselişin önünde tavan oluşturuyor.

Dünya piyasasında tahminler ayrıştı

USDA, 2026–2027 sezonunda dünya pamuk üretimini 117,3 milyon balya, tüketimi ise 122,9 milyon balya olarak öngörüyor. Buna göre küresel tüketim üretimi 5,6 milyon balya aşacak ve dönem sonu stokları 69,9 milyon balyaya gerileyecek.

ICAC ise dünya üretiminin 26,2 milyon ton, tüketimin 25,9 milyon ton olacağını tahmin ediyor. Bu hesap küçük bir arz fazlasına işaret ediyor.

İki uluslararası kurumun farklı tahminleri, pamuk fiyatında tek yönlü ve kesintisiz bir yükseliş beklentisini zayıflatıyor.

ICE Aralık 2026 pamuk kontratı 18 Eylül’de 81,13 sent/libre seviyesinde kapandı. Küresel arz endişeleri fiyatı desteklerken tekstil ve hazır giyim sektöründeki zayıf talep yükselişi sınırlandırıyor.

Yüzde 40 randımanlı pamuk kaç lira eder?

Kütlü pamuk fiyatı hesaplanırken yalnızca lif değeri değil, çiğit geliri de dikkate alınıyor.

18 Eylül verilerine göre ICE fiyatı ve dolar kuru üzerinden hesaplanan ham lif paritesi yaklaşık 87,10 TL/kg seviyesinde bulunuyor. Bunun yüzde 40 randımanlı kütlü pamuğa karşılığı 34,84 TL/kg oluyor.

Yüzde 55 civarındaki çiğit payından elde edilen 7–9 TL/kg arasındaki gelir eklendiğinde, çırçır, nakliye, finansman ve fire giderleri düşülerek kütlü pamuk için yaklaşık 38–44 TL/kg değer ortaya çıkıyor.

Hesaplamaya göre ICE fiyatındaki 10 sentlik değişim kütlü pamuk değerini yaklaşık 4,3 TL/kg, dolar kurundaki bir liralık değişim ise yaklaşık 70 kuruş etkiliyor. Randımandaki her bir puanlık artış ürün değerine yaklaşık 80 kuruş yansıyor.

Destek kilogram üzerinden ödenmeyecek

Tarım ve Orman Bakanlığı, 8 Eylül’de 2026 üretim yılına ilişkin pamuk desteğini güncelledi.

Pamuk üreticisine 825,75 TL/dekar temel destek ve 825,75 TL/dekar planlı üretim desteği olmak üzere toplam 1.651,50 TL/dekar ödeme yapılacak.

Açıklanan destek kilogram başına prim değil, gerekli koşulları sağlayan üretim alanları için dekar üzerinden uygulanacak. Ayrıca 19 Eylül itibarıyla pamuk için ayrı bir 2026 yılı kilogram başına fark ödemesi oranı açıklanmadı.

Desteğin hasat sırasında peşin ödeme olmadığı ve 2027 bütçesinden karşılanmasının öngörüldüğü de maliyet hesabında dikkate alınmalı.

Maliyet bölgeye göre değişiyor

2026 sezonuna ilişkin sektör değerlendirmelerinde kütlü pamuk maliyeti yaklaşık 40 TL/kg olarak hesaplanırken, Söke Ziraat Odasının 500 kilogram/dekar verim üzerinden yaptığı bölgesel hesapta maliyet 47 TL/kg’a ulaşıyor.

Bu rakamlar resmî Türkiye ortalaması değil. Arazi kirası, sulama yöntemi, elektrik, ilaçlama, mazot, toplama ücreti ve dekar verimine göre maliyet önemli ölçüde değişiyor.

Dekardan 500 kilogram ürün alan bir çiftçi için 1.651,50 TL’lik destek kilogram başına 3,30 TL’ye karşılık geliyor. Buna göre 40 TL maliyetin destek sonrası ekonomik karşılığı 36,70 TL/kg, 47 TL maliyetin karşılığı ise 43,70 TL/kg oluyor.

Bu nedenle 41 TL/kg fiyat, yüksek verimli ve düşük maliyetli üretici için kazanç sağlayabilirken kiralık arazi, pahalı sulama ve yüksek finansman gideri bulunan çiftçi için zarara yol açabilir.

Elli lira ihtimali var mı?

Kütlü pamuğun 50 TL/kg seviyesine ulaşması mümkün olmakla birlikte mevcut koşullarda ana beklenti olarak görülmüyor.

Ortalama kalitedeki ürünün kalıcı şekilde 50 TL/kg üzerinde işlem görebilmesi için ICE pamuk fiyatının 90–95 sent üzerine çıkması, dolar kurunun yükselmesi, Türkiye rekoltesinin tahminlerin altında kalması, çiğit fiyatının güçlenmesi ve yerel alıcı rekabetinin artması gerekiyor.

2026 sezonu için öne çıkan fiyat senaryoları şöyle:

Mevcut veriler, ortalama kalite ve peşin ödemede 40–42 TL/kg seviyesini en gerçekçi merkez olarak gösteriyor. Temiz, kuru ve yüksek randımanlı üründe 43–45 TL/kg satış bölgesi mümkün görünürken, 46 TL üzerindeki fiyatlar güçlü piyasa koşullarına bağlı bulunuyor.