Ana kanalın tamamlandığı ve deneme suyu verildiği açıklanırken, çiftçinin aklındaki soru hâlâ aynı: Su tarlamıza ne zaman, düzenli ve güvenilir biçimde ulaşacak?

Bismil ve Çınar’da tarımın geleceği konuşulurken söze çoğu zaman toprağın veriminden, pamuktan, buğdaydan ya da mısırdan başlanıyor. Oysa bütün bu başlıkların önünde tek bir mesele duruyor: Su.

Çünkü su yoksa üretici ne ekeceğini planlayamıyor; suyun ne zaman ve hangi koşullarda ulaşacağını bilmiyorsa tarlasına güvenle yatırım yapamıyor. Sulama kanalları bu nedenle yalnızca beton yapılar değil, bölgenin üretim umudu ve çiftçinin gelecek hesabıdır.

Ana kanal tamamlandı, peki tarlalara su ulaştı mı?

Dicle-Kralkızı Sulama Projesi’nde Çınar, Bismil ve Mardin’in Savur ilçesindeki arazilere hizmet etmesi planlanan 196 kilometre 816 metrelik ana kanalın tamamlandığı ve 2026’da sisteme deneme amaçlı su verilmeye başlandığı duyuruldu. Ancak ana kanalın bitmesi, bütün tarlaların sulamaya hazır olduğu anlamına gelmiyor. Ana hattan mahallelere, oradan parsellere uzanan şebeke ve dağıtım işleri de tamamlanmalı.

DSİ’nin inşa hâlindeki sulama tesisleri listesinde Kralkızı-Dicle Cazibe Sulaması’nın 2’nci, 3’üncü ve 4’üncü kısımlarına ait şebeke işleri ile pompaj sulaması projeleri de yer alıyor. GAP’ın gerçekleşme tablosunda ise bazı tamamlama paketlerinde henüz tamamlanan alan gösterilmiyor. Bu tablo, “ana kanal bitti” açıklamasıyla çiftçinin “tarlam suya kavuştu” beklentisi arasındaki farkı ortaya koyuyor.

“Neden bitmiyor?” sorusunun yanıtı açık olmalı

Bu projelerin neden geciktiğine ilişkin, bütün aşamaları açıklayan tek ve güncel bir kamu takvimi elimizde yok. Fakat görünen şu: Sulama işi tek bir kanalın yapılmasından ibaret değil. Ana iletim hattının yanında şebeke, bağlantı ve parsel düzeyindeki dağıtım işleri de tamamlanmalı; deneme sırasında çıkan sorunlar giderilmeli ve sistemin hangi alanlara ne zaman su vereceği açıklanmalı.

Bunlar, projenin aşamalarına bakarak sorulması gereken sorular. Gecikmenin belirli bir nedenini kanıt olmadan söylemek doğru olmaz. Doğru olan, ilgili kurumların hangi işin tamamlandığını, hangi işin sürdüğünü ve çiftçinin hangi tarihte su bekleyebileceğini açıkça paylaşmasıdır.

Bir başka konu da projelerin birbirine karıştırılmaması. Bismil ve Çınar’da konuşulan Dicle-Kralkızı sulaması ile Silvan Projesi aynı yatırım değil. Silvan Sulaması da bölgenin tarım geleceği için büyük önem taşıyor; 2026 Kamu Yatırım Programı’nda Kralkızı-Dicle 2. Merhale Sulaması’nın tamamlanma dönemi 2029’a kadar uzanıyor. Bu uzun takvim, projelerin neden yıllardır beklediğine ilişkin daha fazla açıklama ihtiyacını artırıyor.

Bismil ve Çınar’da çiftçi her sezon artan maliyetlerle, değişen hava koşullarıyla ve belirsizlikle mücadele ediyor. Sulama yatırımları tamamlandığında üretim planlaması kolaylaşabilir; ancak bunun için kanalların yalnızca görünür bölümlerinin değil, suyu tarlaya ulaştıran bütün sistemin işler hâle gelmesi gerekiyor. Aksi hâlde kanalın yanından akan su, çiftçinin beklediği berekete dönüşmeyebilir.

Bölge halkının istediği ayrıcalık değil, açık bilgi. Hangi mahalleler sulamaya açılacak? Şebeke işleri ne durumda? Deneme suyu hangi alanlara ulaştı? Kalan imalatlar hangi takvimle tamamlanacak? Yetkili kurumlar bu sorulara mahalle ve etap bazında yanıt vermeli.

Bismil ve Çınar’ın tarım geleceği, açıklamalardaki kilometrelerle değil, tarlasına ulaşan suyla ölçülecek. Çiftçi artık “Kanal ne zaman bitecek?” sorusunun yanında, daha temel bir yanıt bekliyor: “Suyum tarlama ne zaman ulaşacak?”

Muhabir: Mehmet Ali Altun