Banka borçları bulunduğunu ve bekledikleri destekleri alamadıklarını belirten üreticiler, hiç destek almayan çiftçilere de aynı yaptırımın uygulandığını ifade ederek mağduriyetlerinin giderilmesini istedi.
Diyarbakır’ın Bismil ilçesinde Hazine arazilerinde üretim yapan çiftçiler, tarımsal desteklerden men kararları nedeniyle zor günler yaşadıklarını belirtiyor. Üreticiler, geçmişte alınan desteklerin faiziyle geri istenmesi ve beklenen ödemelerin durdurulmasının, borçlarını ödemelerini ve üretimi sürdürmelerini güçleştirdiğini ifade ediyor.
Çiftçilerin aktardığına göre, 2021 ve sonraki yıllarda kira sözleşmesi bulunmadan Hazine arazileri üzerinden oluşturulan Çiftçi Kayıt Sistemi (ÇKS) kayıtlarına ilişkin işlemler kapsamında, ilçe genelinde yaklaşık 600 üreticiye 5 yıllık destekten men yaptırımı uygulandı.
Destek almayan çiftçiler de mağdur olduklarını belirtiyor
Üreticiler, yaptırım uygulanan çiftçilerin bir kısmının geçmiş yıllarda destekleme ödemesi aldığını ve bu tutarların faiziyle birlikte geri istendiğini belirtti. Ancak hiçbir destekleme ödemesi almayan çiftçilerin de yalnızca ÇKS kayıtları bulunduğu gerekçesiyle 5 yıl boyunca desteklerden men edildiği öne sürüldü.
Destek alanlarla hiç destek almayanların aynı yaptırımla karşılaşmasına tepki gösteren çiftçiler, dosyalarının ayrı ayrı incelenmesini ve kararların yeniden değerlendirilmesini talep etti.
Banka borçları nedeniyle destekleme ödemelerine ihtiyaç duyduklarını vurgulayan üreticiler, 5 yıllık men kararının yalnızca geçmişteki kayıtları değil, gelecek yıllardaki üretimlerini de olumsuz etkileyeceğini dile getirdi.
İsalı köyünden çiftçi Ramazan Buber, kendi durumuna ilişkin işlemin, 2024 yılında ÇKS’ye kaydettirdiği 50 dönümlük Hazine arazisinden kaynaklandığını söyledi.
Köylerinde yaklaşık 3 bin 500 dönümlük Hazine arazisi bulunduğunu belirten Buber, kiralama taleplerine rağmen kira sözleşmesi alamadıklarını ileri sürdü. Kendilerinden ecrimisil ödemesi talep edildiğini anlatan Buber, buna karşın kiralama ve kayıt süreçlerinde yaşadıkları sorunların çözüme kavuşturulmadığını savundu.
Buber, “Milli Emlak kiralama verseydi kiralardık.” diyerek kiralama taleplerinin neden sonuçlandırılmadığının açıklanmasını istedi.
Tarım arazilerinin boş bırakılmaması yönündeki çağrılara dikkat çeken Buber, üretim yapmaya çalışırken yaptırımla karşılaşmalarına tepki göstererek, “Ekiyorum da, ÇKS’ye koyuyorum da zarar görüyorum, sürmesem de suçlu duruma düşüyorum.” ifadelerini kullandı.
Eksik belge varsa ÇKS kaydı neden yapıldı?
Buber, kira sözleşmesinin bulunmaması destekten men gerekçesi olarak gösteriliyorsa, kayıt işlemleri sırasında bu eksikliğin neden kendilerine bildirilmediğini sordu.
ÇKS kayıtlarının ilgili kamu görevlileri tarafından oluşturulduğuna dikkat çeken Buber, eksik belge bulunması halinde başvuru aşamasında uyarılmaları gerektiğini savundu. Buber, kira sözleşmesi olmadan kayıtların neden kabul edildiğinin ve çiftçilerin neden zamanında bilgilendirilmediğinin açıklığa kavuşturulmasını istedi.
Tebligat yapılmadan desteklerin kesildiği iddiası
Çiftçiler, kendilerine önceden herhangi bir uyarı veya tebligat yapılmadan destekleme ödemelerinin durdurulduğunu da öne sürdü. Üreticiler, 2026 yılında ödenmesini bekledikleri 2025 üretim yılına ait desteklerin de bu kapsamda ödenmediğini belirtti.
Ödemeleri alacaklarını düşünerek borç ve üretim planlaması yaptıklarını ifade eden çiftçiler, zamanında bilgilendirilmiş olmaları halinde kayıt durumlarını değerlendirme, eksiklikleri giderme ve itirazlarını sunma imkânı bulabileceklerini dile getirdi.
Kararların yeniden değerlendirilmesi isteniyor
Üreticiler, mevcut uygulamada Hazine arazileri için taahhütnameyle ÇKS kaydı yapılabildiğini, kira sözleşmesi bulunmayan araziler için ise destek ödemesi yapılmadığını ifade etti. Çiftçiler, geçmiş yıllardaki kayıtlar nedeniyle, özellikle de hiç destek almamış kişilere 5 yıllık men yaptırımı uygulanmasının yeniden değerlendirilmesini istedi.
Yaşanan sorunun yalnızca kendi dosyasıyla sınırlı olmadığını vurgulayan Ramazan Buber, ilçe genelindeki çiftçilerin mağduriyetinin ilgili kurumlar tarafından ele alınması çağrısında bulundu.
Üreticiler; destekten men kararlarının gerekçelerinin açıklanmasını, destek alanlarla almayanların durumlarının ayrı ayrı incelenmesini, kiralama ve tebligat süreçlerinin araştırılmasını talep ederek üretimden kopmadan sorunlarına çözüm bulunmasını bekliyor.
