Milliyet gazetesinin 16 Ağustos 1973 tarihli haberine göre, dönemin hükümeti tarafından Diyarbakır’ın Bismil ilçesinde günlük 80 ton üretim kapasiteli büyük bir un fabrikası kurulması kararlaştırıldı. Yaklaşık 6 milyon liraya mal olması planlanan tesisin, 600 üyeli bir kooperatif tarafından işletilmesi öngörülüyordu.
Temeli 1974’te atıldı
Projenin temeli 1974 yılında atıldı. Fabrikanın kaba inşaatı büyük ölçüde tamamlanırken, aynı dönemde yaşanan siyasi gelişmeler ve hükümet değişikliği nedeniyle çalışmalar yavaşladı.
İnşaatın ilerleyen süreçte tamamen durduğu, kooperatif ortakları arasında yaşanan anlaşmazlıkların da yatırımın tamamlanamamasında etkili olduğu ifade ediliyor. Böylece Bismil’in sanayi tarihinde önemli bir dönüm noktası olması beklenen proje yarım kaldı.
50 yıldır ayakta duran beton iskelet
Aradan geçen yarım asra rağmen fabrikanın beton kolonları hâlâ ayakta duruyor. Bismil’den Tepe Mahallesi yönüne giderken yolun sol tarafında bulunan yapı, ilçenin tamamlanamayan en büyük sanayi yatırımlarından biri olarak dikkat çekiyor.
Dönemin gazetelerinde de Güneydoğu’da tamamlanamayan yatırımlar “Trilyonluk Ölüler” başlığıyla gündeme getirilmiş, Bismil’deki un fabrikası da bu projeler arasında yer almıştı.
Kooperatif Mezrası adını bu projeden aldı
Yarım kalan fabrikanın bulunduğu bölge zamanla “Kooperatif Mezrası” olarak anılmaya başladı. Mahallenin isminin de tamamlanamayan bu kooperatif yatırımından geldiği belirtiliyor.
1975 yılından itibaren çevre köylerden göç eden aileler, Aralık (Tezeka) köyü sınırlarındaki arazileri satın alarak bölgeye yerleşti. Zaman içerisinde hızla büyüyen yerleşim alanı, plansız yapılaşma nedeniyle önemli altyapı sorunlarıyla karşı karşıya kaldı.
Bir zamanlar Güneydoğu’nun en büyük un fabrikası olması hedefiyle başlayan yatırımın geriye kalan beton iskeleti ise, Bismil’in yarım kalan en önemli sanayi projelerinden biri olarak hafızalardaki yerini koruyor.
