Bismil Haber Gazetesi tarafından bir kültür hizmeti olarak hazırlanan 137 sayılı harita, ilçenin 11 yıl önceki idari, coğrafi ve demografik yapısını gözler önüne seriyor.
Haritada mahallelerin günümüzde kullanılan adlarının yanı sıra eski Kurmancî adlarına, nüfuslarına, ilçe merkezine olan uzaklıklarına ve bağlı mezralarına yer veriliyor.
122 mahalle ve 87 mezra gösterildi
Haritadaki bilgilere göre 6 Aralık 2012 tarihinde yayımlanan 6360 sayılı kanunun ardından köylerin mahalle statüsü kazanmasıyla Bismil, 12 merkez mahallesi olmak üzere toplam 122 mahalle ve 87 mezradan oluşuyordu.
İlçenin kuzeyinde Silvan, doğusunda Batman, güneyinde Mardin ve Çınar, batısında ise Diyarbakır yönü gösteriliyor.
Haritada ayrıca Dicle Nehri, Batman Çayı, Savur Çayı, Ambar Çayı, Göksu Çayı ve Şeyhan Çayı’nın yanı sıra kara yolu, demir yolu, asfalt ve stabilize yollar, göletler, türbeler ve tarihî yerler de işaretleniyor.
Nüfusu 112 bin 461 kişiydi
Haritada kullanılan 2014 yılı verilerine göre Bismil’in toplam nüfusu 112 bin 461 kişiden oluşuyordu.
Bu nüfusun 56 bin 14’ünü erkekler, 56 bin 447’sini ise kadınlar oluşturuyordu. Merkez mahallelerde 62 bin 666 kişi, kırsal mahallelerde ise 49 bin 795 kişi yaşıyordu.
Merkezde en fazla nüfusa sahip mahalleler 8 bin 646 kişiyle Akpınar, 8 bin 343 kişiyle Şentepe ve 8 bin 128 kişiyle Altıok olarak kayıtlara geçti.
Bu mahalleleri 7 bin 236 kişiyle Fırat, 7 bin 34 kişiyle Dumlupınar, 5 bin 799 kişiyle Esentepe ve 5 bin 462 kişiyle Sanayi takip etti.
Haritada Seyrantepe’nin nüfusu 3 bin 39, Tekel’in 2 bin 910, Kurtuluş’un 2 bin 540, Fatih’in bin 999 ve Dicle Mahallesi’nin bin 530 kişi olduğu belirtildi.
Yerleşim yerlerinin eski adları da kaydedildi
Haritanın dikkat çeken bölümlerinden biri de mahalle ve köylerin geçmişte kullanılan adlarını günümüzdeki isimleriyle birlikte göstermesi oldu.
Kurudere’nin Sadiyê, Yağmurlu’nun Dirikê, Tepe’nin Bahremkê, Başköy’ün Başko, Oğuzlar’ın Qerexan ve Akçay’ın Safya şeklindeki eski adları haritada yer aldı.
Mahallelerin bağlı bulunduğu mezraların da gösterilmesi, haritayı ilçenin geçmişine ilişkin önemli bir yerel arşiv belgesi haline getirdi.
Bismil’in ilçe olma süreci de anlatıldı
Haritada Bismil’in idari geçmişine ilişkin bilgilere de yer verildi.
Buna göre 1932 yılına kadar Bakacak, eski adıyla Seyithasan nahiyesine bağlı küçük bir köy olan Bismil, Bakacak Bucak Müdürlüğünün 1932 yılında buraya taşınmasıyla nahiye merkezi haline geldi.
1936 yılına kadar bu statüsünü sürdüren Bismil’in, daha sonra 3197 sayılı kanunla Diyarbakır’ın 6’ncı ilçesi olduğu kaydedildi.
Gazeteci-yazar Musa Çelebi tarafından hazırlanan haritaya Abdülgani Çelebi ve Çelebi Yavuz’un katkı sunduğu belirtildi.
Haritadaki nüfus, yerleşim ve idari yapı bilgilerinin 2014–2015 dönemini yansıttığı, güncel verilerle farklılık gösterebileceği unutulmamalıdır.
