Diyarbakır’da hasat yaklaşırken üreticinin gündeminde tek soru var: Mısır kaç liradan satılacak?

Önce tahminimi söyleyeyim: 2026 hasadında Diyarbakır’da dane mısırın ana fiyat aralığının kilogram başına 14-16 TL olmasını bekliyorum. Ürünün piyasaya yığıldığı günlerde, özellikle nem oranı yüksek mısırda 13,50-14,50 TL arasında teklifler görülebilir. Düşük nemli ve kaliteli ürünün ise 15-16 TL bandında alıcı bulma ihtimali daha güçlü.

Hasat baskısı geçtikten sonra, kasım-aralık döneminde fiyatın 15-17 TL aralığına yönelmesi mümkün. Ancak 18 TL’nin üzeri için döviz, ithalat, kuraklık veya dünya fiyatları gibi ilave bir gelişme gerekir. Bugünkü verilerle 20 TL, temel senaryo değil.

Bu rakamların kesinleşmesinde Toprak Mahsulleri Ofisinin açıklayacağı fiyat ve alım şartları belirleyici olacak. 7 Eylül 2026 itibarıyla TMO’nun resmî mısır sayfasında 2026 ürünü için yeni alım fiyatı henüz görünmüyor.

Bismil’de mısır ekimi yüzde 71 arttı

Türkiye genelinde mısır üretiminin azalması beklenirken Bismil’de tam tersi bir tablo ortaya çıktı.

İlçenin 2026 Çiftçi Kayıt Sistemi verilerine göre dane mısır ekim alanı 77 bin 302 dekardan 132 bin 174 dekara yükseldi. Bir yıldaki artış 54 bin 872 dekar, yani yaklaşık yüzde 71 oldu. Aynı dönemde pamuk ekim alanının ciddi şekilde gerilemesi, çiftçinin pamuktan mısıra ve arpaya yöneldiğini gösteriyor. Bismil’in 2026 ürün deseni verileri bu değişimi açıkça ortaya koyuyor.

Geçmiş yıllarda Bismil’de ortalama mısır verimi dekar başına yaklaşık 1.150 kilogram olarak açıklanmış, iyi tarlalarda 1.800 kilograma kadar çıkılabildiği belirtilmişti. Bazı sezonlarda ilçe ortalamasının 1.400 kilogram civarında gerçekleştiğine ilişkin saha verileri de bulunuyor. Diyarbakır Valiliğinin verim açıklaması ve Bismil’deki geçmiş hasat sonuçları birlikte değerlendirildiğinde, bu yılki ekim alanından teorik olarak 152 bin ile 185 bin ton arasında ürün çıkabilir.

Altını çizelim: Bu hesap resmî bir 2026 rekolte tahmini değil; geçmiş verimlerin yeni ekim alanına uygulanmasıyla elde edilen aritmetik bir senaryodur. Sıcaklık, sulama zamanı, hastalık ve hasat kaybı gerçek sonucu değiştirecektir.

Fakat bir gerçek var: Bismil piyasası kısa bir süre içinde geçen yıldan çok daha fazla mısırla karşılaşacak. Alıcı, kurutma tesisi, lisanslı depo ve nakliye kapasitesi aynı oranda artmadıysa hasadın yoğun günlerinde fiyat baskısı kaçınılmaz olabilir.

Türkiye azalıyor, Bismil artırıyor

Fiyatın yukarı yönünü destekleyen gelişme ise Türkiye genelindeki üretim tahmini.

Tarım ve Orman Bakanlığının ilk tahminine göre Türkiye’nin 2026 mısır üretiminin yüzde 5,9 azalarak yaklaşık 8 milyon tona gerilemesi bekleniyor. Bitkisel Üretim Birinci Tahmini, ülke genelindeki ekim alanı azalmasının üretime yansıyacağına işaret ediyor.

Öte yandan Türkiye’nin mısıra ihtiyacı yüksek. TEPGE verilerine göre yurt içi kullanım 10 milyon 755 bin tona ulaşmış durumda. Mısırın yüzde 84’ü yem sektöründe kullanılıyor ve kullanılabilir üretimin tüketimi karşılama oranı yüzde 73 seviyesinde. Türkiye’nin 2024-2025 döneminde 5,7 milyon ton mısır ithal etmesi de arz açığının büyüklüğünü gösteriyor. TEPGE’nin Temmuz 2026 mısır raporu talebin güçlü kalacağını ortaya koyuyor.

Dolayısıyla iki ayrı kuvvet karşı karşıya:

  • Türkiye’de üretimin azalması fiyatı destekliyor.
  • Bismil’de ekim alanının yüzde 71 artması, hasat döneminde yerel fiyatı baskılıyor.

Bu nedenle Türkiye genelindeki borsa fiyatıyla Bismil’de çiftçinin tarlada karşılaşacağı ilk teklif aynı olmayabilir.

16 TL beklentisi gerçekçi mi?

Eylül başındaki piyasa göstergeleri 16 TL beklentisinin tamamen hayal olmadığını gösteriyor. Ticaret borsalarının ortak verilerini yayımlayan hububat bülteninde standart dışı mısır için kilogram başına 15,662-15,672 TL seviyesinde işlemler yer aldı.

Ancak bu rakam doğrudan Bismil tüccarının alım fiyatı değildir. Nakliye, ürün kalitesi, nem oranı, teslim yeri ve ödeme vadesi ilçedeki fiyatı aşağı veya yukarı taşıyabilir.

Diyarbakır’da üretici temsilcileri de artan elektrik, gübre, ilaç ve akaryakıt giderleri nedeniyle mısır fiyatının en az 16 TL olması gerektiğini ifade ediyor. Yenişehir Ziraat Odasının açıklamasında çiftçinin beklentisi açık biçimde 16 TL olarak dile getirildi.

Bu talebin maliyet tarafında karşılığı var. Haziran 2026 itibarıyla tarımsal girdi fiyatları yıllık yüzde 32,06, gübre ve toprak geliştiricilerin fiyatları ise yüzde 50,99 arttı. Tarım-GFE verileri çiftçinin neden 16 TL istediğini anlatmaya yetiyor.

Geçen yılki 11,30 TL’lik TMO fiyatını yalnızca yüzde 32,06’lık girdi enflasyonu kadar artırdığımızda kilogram başına yaklaşık 14,92 TL’ye ulaşıyoruz. Bu bir fiyat belirleme formülü değildir; fakat 14 TL’nin altında oluşacak bir fiyatın maliyet baskısı karşısında üreticiyi neden zorlayacağını gösterir.

Sulama maliyeti hesabı değiştirecek

Bismil çiftçisi açısından mısırın maliyetini belirleyen en önemli kalemlerden biri sulama.

Dicle-Kralkızı Sulama Projesi kapsamında 196 kilometre 816 metre uzunluğundaki ana kanal tamamlandı ve 7 Haziran 2026’dan itibaren deneme amaçlı su verilmeye başlandı. Kanalın Bismil güzergâhında Kazancı, Meydanlık, Ağıllı, Koğuk, İsapınar, Doruk, Harmanlı, Tepecik, Pınarbaşı, Gedikbaşı, Ahmetli, Topraklı ve Güzelköy bulunuyor. Diyarbakır Valiliğinin duyurduğu proje, kapsama giren araziler için önemli bir maliyet avantajı sağlayabilir.

Fakat sistem henüz deneme aşamasında ve bütün ilçenin elektrikle sulama sorununu çözmüş değil. Elektrik, kuyu, sulama işçiliği ve finansman giderleri pek çok çiftçinin hesabında belirleyici olmaya devam edecek.

Bismil için fiyat senaryom

Benim 2026 hasadı için öngörüm şöyle:

  • Ana hasat döneminde beklenen fiyat: 14-16 TL/kg.
  • Ürünün aynı anda piyasaya yığılması ve nemin yüksek çıkması durumunda: 13,50-14,50 TL/kg.
  • Kaliteli, düşük nemli ve depolanabilir üründe: 15-16 TL/kg.
  • Hasat baskısı sonrasında kasım-aralık döneminde: 15-17 TL/kg.
  • Kur, ithalat veya üretim kaynaklı olumsuz gelişmeler yaşanırsa: 17-18 TL ve üzeri.
  • 20 TL: Bugünkü şartlarda temel tahmin değil, ancak olağan dışı piyasa gelişmeleriyle mümkün olabilecek bir seviye.

Çiftçinin bakması gereken yalnızca kantarın önündeki tabela fiyatı değildir. Nem kesintisi, kurutma bedeli, nakliye, komisyon, ödeme vadesi ve fire düşüldükten sonra elde kalacak net fiyat hesaplanmalıdır.

Borcu ve acil nakit ihtiyacı olmayan, ürünü güvenli şekilde depolayabilen üretici için bütün mahsulü hasat gününde satmak yerine satışın zamana yayılması avantaj sağlayabilir. Fakat krediyle bekletilen üründe faiz ve depolama gideri, sonradan oluşacak fiyat artışını silebilir.

Son sözüm şu: Bismil çiftçisinin 16 TL beklentisi maliyetler karşısında haklı ve ekonomik olarak makul. Ancak ilçedeki yüzde 71’lik ekim artışı nedeniyle piyasa bu rakamı hasadın ilk gününde vermeyebilir. 16-17 TL ihtimali hasat baskısı geçtikten sonra güçlenecektir.

Çünkü Bismil’de mısırın fiyatını yalnızca Ankara’dan gelecek açıklama değil, aynı gün kantara kaç kamyonun girdiği ve o kamyonları karşılayacak kaç alıcının bulunduğu da belirleyecek.

Bu değerlendirme, 7 Eylül 2026 itibarıyla yayımlanmış veriler kullanılarak hazırlanmış bir piyasa tahminidir; kesin alım fiyatı veya kazanç garantisi değildir.