Bir ümmetin hafızasına, Müslüman dünyanın vicdanına ve insanlığın kaybolan merhametine açık mektup.

BİRİNCİ BÖLÜM: KERBELA'YI ANLAMAK MI, YOKSA SADECE AĞLAMAK MI?
Her Muharrem ayında Kerbela'yı yeniden hatırlıyoruz. Hüseyin'i (r.a.), Ehl-i Beyt'i, susuz bırakılan insanları, yarım kalan hayatları, tarihin hafızasına kazınan o büyük acıyı anlatıyoruz.
Minberlerde Kerbela'yı konuşuyor, kürsülerde zalimi lanetliyor, mazlumun yanında durmanın önemini anlatıyoruz. Şiirler okuyor, mersiyeler dinliyor, gözyaşlarımızı tutamıyoruz.
Peki bir soru soralım:
Kerbela'da yaşananlara üzülmekle Kerbela'nın bize yüklediği sorumluluğu taşımak aynı şey midir?
Asırlar önce Fırat'ın kıyısında yaşanan susuzluğu anlatırken bugün Gazze'de suya ulaşamayan insanları ne kadar hatırlıyoruz?
Hüseyin'in (r.a.) yanında duramayanları tarih boyunca eleştirirken bugün mazlumların yanında durabilmek için neler yapıyoruz?
Kerbela'yı bir matem törenine dönüştürüp onun ahlaki mirasını hayatımızın dışında bırakmış olabilir miyiz?
Elbette Kerbela ile Gazze aynı tarihsel olay değildir. İki acıyı birebir eşitlemek de doğru değildir. Fakat ikisinin önümüze koyduğu ortak ahlaki soru vardır: İnsan, zulüm karşısında nerede durmaktadır?
Kerbela'yı anlamak, yalnızca geçmişte yaşananlara ağlamak değildir. Bugün adaletten yana olmayı, mazlumun hakkını savunmayı ve kendi menfaatimiz söz konusu olduğunda bile haktan ayrılmamayı öğrenmektir.
Belki de en ağır soru şudur:
Biz Hüseyin'in (r.a.) matemini tutmayı öğrendik de onun temsil ettiği adaletin sorumluluğunu taşımayı unuttuk mu?

İKİNCİ BÖLÜM: KÂBE'YE GİDEN AYAKLAR, GAZZE'YE UZANAN ELLER
Şimdi biraz da kendimize bakalım.
Her yıl binlerce insanımız umreye gidiyor. Kâbe'yi ilk gördüğünde gözyaşlarına hâkim olamayanlar, tavaf ederken ellerini semaya açanlar, Safa ile Merve arasında sa'y ederken dualar edenler var.
Ne güzel bir ibadet! Ne kıymetli bir yolculuk!
Kimsenin Allah'a yönelişini, ibadetini, duasını küçümsemek bizim haddimiz değildir.
Ancak ibadetin insanda meydana getirmesi gereken değişimi sorgulamak da bizim sorumluluğumuzdur.
Bir insan Kâbe'nin etrafında dönerken kalbinde merhamet de büyüyor mu?
Allah'ın evinde dua ederken Allah'ın kullarına karşı sorumluluğunu da hatırlıyor mu?
Umreden dönerken yalnızca zemzem, seccade, tesbih ve hatıra mı getiriyor, yoksa daha paylaşımcı, daha adaletli, daha merhametli bir insan olarak mı dönüyor?
Bir kez, iki kez, üç kez, beş kez umreye gitmek isteyen kardeşlerimize düşmanlığımız yok. Fakat imkânı olanların tekrar tekrar yaptıkları nafile yolculukların yanında, bir lokmaya, bir ilaca, bir eğitim imkânına muhtaç insanların varlığını da düşünmeleri gerekmez mi?
Bir insanın yeniden umreye gitmesiyle bir yetimin eğitimine destek olması birbirinin alternatifi olmak zorunda değildir. Fakat insan, imkânlarını ve önceliklerini vicdanıyla yeniden değerlendirebilir.
Şunu da unutmayalım: Bir ibadetin değeri, başka bir ibadeti küçültmekle artmaz. Asıl mesele, ibadetlerin insanı nasıl bir ahlaka taşıdığıdır.
Resulullah (sav) müminleri bir bedenin uzuvlarına benzetirken kardeşlik bağının ne kadar derin olması gerektiğini anlatıyordu.
Peki bugün bu bedenin bir yerinde acı varken diğer yerleri hiçbir şey hissetmiyorsa, kardeşliğimizin hangi tarafını eksik yaşıyoruz?
Kâbe'yi ziyaret edip dönen bir insanın kalbinde bir yetime, bir yoksula, bir mazluma daha fazla yer açılmıyorsa kendisine şu soruyu sorması gerekmez mi?
Ben kutsal topraklardan döndüm; peki hayatımda kutsal olan değerler çoğaldı mı?
Belki de umre dönüşünde en büyük hediyemiz, sevdiklerimize getirdiğimiz eşyalardan önce, değişmiş bir ahlakımız olmalıdır.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM: SAFARİ DİYE BİR VAHŞET, İNSAN DİYE BİR SORU İŞARETİ
1992-1995 yılları arasında Saraybosna kuşatma altındaydı.
Bir şehir, yıllarca bombardıman ve keskin nişancı ateşi altında yaşadı. Çocuklar, anneler, yaşlılar, günlük hayatlarını sürdürmeye çalışan sıradan insanlar...
Yıllar sonra ortaya çıkan ve 2025'te uluslararası kamuoyunun yeniden dikkatini çeken Sarajevo Safari iddiaları ise insanlık adına çok daha ürpertici bir soruyu gündeme getirdi.
İddialara göre bazı yabancıların para ödeyerek Saraybosna çevresindeki mevzilere götürüldüğü ve sivillere ateş açtığı öne sürüldü.
Bu iddialar hakkında İtalya'da ve Bosna Hersek'te soruşturmalar yürütüldü. Ancak iddialar henüz kesinleşmiş mahkeme kararıyla kanıtlanmış değil.
Şimdi düşünelim.
Bir insanın yaşadığı şehir, başka bir insanın eğlence alanına dönüşebilir mi?
Bir annenin korkusu, bir çocuğun hayatı, bir ailenin çaresizliği nasıl olur da birilerinin para karşılığında katıldığı bir etkinliğin konusu hâline gelebilir?
İnsanın insana yapabileceği kötülüğün sınırı nerede?
Bizi asıl korkutması gereken yalnızca bu iddialar değildir. İnsan hayatının bazı zihinlerde ne kadar değersizleşebildiğidir.
Bir tarafta insanı öldürmeyi eğlenceye dönüştürdüğü iddia edilen bir zihniyet, diğer tarafta insanın ölümünü sıradan bir haber hâline getiren bir dünya...
İşte insanlık böyle kaybolur.
Önce başkasının acısına alışırız. Sonra acıyı seyretmeye. Ardından o acıyı konuşmamaya. Bir gün gelir, bir insanın hayatı haber bülteninde birkaç saniyelik görüntüden ibaret kalır.
Ve biz bir sonraki habere geçeriz.
Bir insanın ölümüne alışmak, insanlığın en tehlikeli alışkanlıklarından biridir.

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM: EBU UBEYDE'NİN SESİ VE ÜMMETİN KULAĞINA ULAŞMAYAN ÇIĞLIK
Gazze denildiğinde hafızalarda yer eden isimlerden biri de Ebu Ubeyde oldu.
Kassam Tugayları sözcüsü olarak yaptığı açıklamalarla dünyanın dikkatini Filistin meselesine çeken bu isim, 29 Aralık 2025 tarihinde Hamas tarafından öldüğü resmen doğrulanan isimlerden biri oldu.
19 Ocak 2025'teki ateşkes açıklamasında, kendisi ve Filistinli gruplar adına ateşkes şartlarına bağlı kalmaya hazır olduklarını duyurmuştu.
Bu sözleri tarihsel bir açıklama olarak hatırlıyoruz. Ancak bir insanın söylediklerinden daha büyük bir mesele var: Gazze halkının yaşama hakkı, güvenliği, geleceği ve onuru.
Burada bir ayrım yapmak zorundayız. Bir siyasi veya askerî yapının bütün eylemlerini onaylamak, bir halkın haklarını savunmanın şartı değildir. Aynı şekilde bir halkın yaşama hakkını savunmak da sivillere yönelik hiçbir ihlali meşru kılmaz.
Bizim savunmamız gereken, insanın hayatıdır.
Bir sözcünün sesi kesilebilir. Bir açıklama unutulabilir. Bir haberin yerini başka bir haber alabilir.
Ama bir çocuğun kaybettiği çocukluğu, bir annenin yüreğinde taşıdığı acı, bir ailenin yitirdiği yuva kolayca silinmez.
Gazze'de yaşananları bir kişinin, bir örgütün, bir hükümetin propagandasına indirgemek de yanlıştır. Orada yaşayan milyonlarca insanın hayatı, hiçbir siyasi hesabın malzemesi olamaz.

BEŞİNCİ BÖLÜM: MÜSLÜMANLIK BİR KİMLİK Mİ, YOKSA BİR SORUMLULUK MU?
Şimdi en zor yere gelelim.
Biz Müslüman olduğumuzu söylüyoruz. Allah'a iman ediyor, Peygamberimizi seviyor, Kur'an okuyor, namaz kılıyor, oruç tutuyoruz.
Fakat bütün bu ibadetlerin hayatımıza nasıl yansıdığını da sorgulamalıyız.
Kur'an, Nisâ suresi 135. ayette, insanın kendi aleyhine bile olsa adaleti ayakta tutmasını emrediyor.
Bu emir çok ağır ve çok anlamlıdır.
Çünkü insan genellikle kendi menfaatine dokunmayan haksızlıkları kolayca eleştirir. Kendi yakınına, kendi grubuna, kendi çıkarına dokunduğunda ise aynı adaleti göstermek zorlaşır.
Bizim sınavımız da burada başlıyor.
Gazze'de zulmü kınayıp kendi çevremizdeki haksızlığa sessiz kalıyorsak, hangi adaletten söz ediyoruz?
Bir yetimin hakkını gözetmiyor, bir yoksulun ihtiyacını görmezden geliyor, bir insanın onurunu kırıyor, sonra da dünyadaki zulümler karşısında büyük sloganlar atıyorsak kendimizle yüzleşmemiz gerekmiyor mu?
Allah'ın kullarına karşı sorumluluklarımızı ihmal ederek yalnızca kendi ibadetlerimizle yetinebileceğimizi mi düşünüyoruz?
İbadet, insanın dünyadan kaçışı değil, dünyaya karşı sorumluluğunun bilincine varmasıdır.
Namaz bizi kötülükten uzaklaştırmalı, oruç merhametimizi artırmalı, zekât ve sadaka paylaşmayı öğretmeli, hac ve umre kulluk bilincimizi güçlendirmelidir.
Bütün bunların hayatımızda bir karşılığı olmalıdır.

ALTINCI BÖLÜM: GAZZE'YE BAKARKEN KENDİMİZİ DE GÖRELİM
Dünyanın büyük devletlerini, uluslararası kuruluşları, siyasetçileri, yöneticileri eleştiriyoruz.
Haklı olduğumuz pek çok nokta var.
Fakat bütün sorumluluğu başkalarının üzerine bırakarak kendi vicdanımızı temize çıkaramayız.
Gazze için elimizden ne geliyor?
Doğru bilgiyi araştırıyor muyuz? İnsani yardımlara destek oluyor muyuz? Çocuklarımıza mazlumun hakkını anlatıyor muyuz? Haksızlık karşısında doğru bildiğimizi söyleyebiliyor muyuz?
Bir yetimin başını okşamak, bir ihtiyaç sahibinin sofrasına katkı sunmak, bir öğrencinin eğitimine destek olmak, bir haksızlığı önlemek de insanlığın ve kulluğun bir parçası değil midir?
Gazze'deki bütün acıları sona erdirecek gücümüz olmayabilir. Ama kendi gücümüzün yettiği yerde iyiliği ertelemek zorunda değiliz.
Bazen bir insanın hayatında büyük bir değişiklik meydana getirmek için dünyayı değiştirmeye gerek yoktur.
Bir insanın hakkını teslim etmek, bir çocuğun eğitimine destek olmak, bir mazlumun sesini duyurmak bile bir sorumluluğun yerine getirilmesidir.
Fakat burada kendimizi kandırmayalım: Bunlar adalet talebinin, siyasi ve hukuki sorumluluğun, kalıcı barış arayışının yerine geçmez. Hepsi birlikte gereklidir.

SON BÖLÜM: BİR GÜN ÇOCUKLARIMIZ BİZE SORACAK
Bir gün çocuklarımız büyüyecek.
Bugün yaşananları araştıracak, fotoğraflara bakacak, haberleri okuyacaklar.
Bize soracaklar:
O günlerde Gazze'de çocuklar neden ölüyordu?
Dünya neden onları koruyamadı?
Müslümanlar ne yaptı?
Kerbela'yı anlatanlar, Kerbela'nın ahlakını yaşatabildi mi?
Kâbe'ye gidenler, Allah'ın kullarına karşı sorumluluklarını hatırladı mı?
İnsanlar Sarajevo Safari iddialarını duyduklarında insan hayatının değerini yeniden düşündü mü?
Siz bütün bunlar yaşanırken neredeydiniz?
İşte o gün çocuklarımıza vereceğimiz cevap, bugün nasıl yaşadığımızla şekillenecek.
Onlara yalnızca üzgün olduğumuzu mu söyleyeceğiz?
Yoksa imkânlarımız ölçüsünde yardım ettiğimizi, haksızlığa karşı çıktığımızı, adaleti savunduğumuzu, merhameti hayatımıza taşımaya çalıştığımızı da anlatabilecek miyiz?
Belki de bu yazının en ağır cümlesi şudur:
İnsan, başkasının uğradığı zulmü kınayarak değil, kendi hayatında adaleti yaşatarak da insan olduğunu ispatlar.
Kerbela'yı unutmayalım. Kâbe'yi sevelim. Umreye gidelim. Dua edelim. İbadetlerimizi yerine getirelim.
Ama bunların hiçbirini insanlara karşı sorumluluğumuzdan kaçışın bahanesi hâline getirmeyelim.
Bir yetim bizi beklerken yalnızca kendi huzurumuzu düşünmeyelim.
Bir mazlum yardım beklerken yalnızca kendi rahatımızla yetinmeyelim.
Bir haksızlık yaşanırken yalnızca başkalarının suskunluğunu eleştirmeyelim.
Çünkü Allah'a teslimiyet, yalnızca dilimizle söylediğimiz bir söz değildir. O teslimiyetin adalete, merhamete, doğruluğa ve kul hakkına yansıması gerekir.
Ve son kez kendimize soralım:
Biz Kerbela'yı ağlayarak anlatan, Kâbe'yi özlemle anan, ümmet kardeşliğinden söz eden insanlar olarak; bugün mazlumların karşısında nasıl bir insan olduğumuzun hesabını verebilecek miyiz?

Gazze belki yeniden kurulacak. Evler yapılacak, okullar açılacak, çocuklar yeniden büyüyecek.
Fakat insanlığın bu imtihanı, Gazze'deki yıkıntılar kaldırıldığında bitmeyecek.
Çünkü geride yalnızca yıkılmış şehirler değil, insanlığın kendisine soracağı sorular da kalacak.
Bir gün tarih, Gazze'de kaç binanın yıkıldığını değil yalnızca; o binalar yıkılırken insanlığın vicdanının ne kadar ayakta kalabildiğini de hatırlayacak.

KÖŞE YAZISI - Abdullah İSLAMOĞLU