Tarih bazen tek bir cümleyle bir çağı özetler. Rivayete göre Selahaddin Eyyübi vefat ettiğinde başveziri Şam sokaklarında tellallar dolaştırmış ve halka şöyle seslenmişti:
"Ey ahali! Bilmiş olunuz ki Mısır'ın, Libya'nın, Filistin'in, Şam'ın, Halep'in, Musul'un, Hicaz'ın ve daha nice toprakların hükümdarı olan Selahaddin Eyyübi vefat etmiştir. Şahsi parası cenaze masraflarına yetmediği için bazı masraflar yakınları ve dostları tarafından karşılanmıştır."
Bu sözün ne kadarının tarihî kayıt, ne kadarının menkıbe olduğu tartışılabilir. Ancak taşıdığı mesaj son derece nettir: Makamla zenginlik aynı şey değildir.
Bugün dünya siyasetinin manzarasına baktığımızda ise bambaşka bir tablo görüyoruz. Pek çok ülkede siyaset, halka hizmet etmenin ötesinde bir güç ve servet biriktirme aracına dönüşmüş durumda. Göreve mütevazı şartlarda gelenlerin, görev süreleri dolduğunda lüks malikâneler, şirket ağları ve milyonlarca dolarlık servetlerle anılması artık kimseyi şaşırtmıyor.
Oysa Selahaddin Eyyübi'nin büyüklüğü yalnızca kazandığı savaşlardan veya fethettiği şehirlerden kaynaklanmıyordu. Onu farklı kılan, hükmettiği toprakları kendi malı gibi görmemesiydi. Devlet hazinesi ile şahsi serveti arasına kalın bir çizgi çekebilmiş olmasıydı.
Bugün ise birçok siyasetçi için bu çizginin giderek silikleştiği görülüyor. Kamu kaynaklarının israfı, gösterişli makam araçları, koruma orduları, ihtişamlı konutlar ve bitmek bilmeyen ayrıcalıklar, siyasetin doğasında varmış gibi sunuluyor. Halk ekonomik sıkıntılarla mücadele ederken yöneticilerin lüks yaşamları, toplum ile yönetici arasındaki mesafeyi her geçen gün daha da artırıyor.
Elbette her dönemin şartları farklıdır. Günümüz devletlerinin yapısı, ekonomileri ve sorumluluk alanları Selahaddin Eyyübi'nin yaşadığı çağdan çok daha karmaşıktır. Ancak şeref, dürüstlük, tevazu ve kamu malına gösterilen hassasiyet gibi değerler zamanla değişmez. Bunlar dün ne kadar kıymetliyse bugün de o kadar kıymetlidir.
Asıl soru şudur:
Bir lider öldüğünde geride kaç saray bıraktığı mı konuşulacaktır, yoksa kaç gönle dokunduğu mu?
Tarih, servetini yanında götürebilen tek bir hükümdarı bile yazmamıştır. Fakat halkının saygısını ve duasını asırlar boyunca yaşatan pek çok lider yazmıştır.
Belki de Selahaddin Eyyübi'nin ardından anlatılan bu hikâyenin asıl önemi burada yatıyor. Çünkü siyasetçinin büyüklüğü, sahip olduğu makamın ihtişamıyla değil; makamdan ayrıldığında arkasında bıraktığı vicdan muhasebesiyle ölçülür. Birinin cenazesinde servetinin büyüklüğü konuşuluyorsa zengin bir insan ölmüştür. Ama tevazusu ve adaleti konuşuluyorsa, ardında bir mirastan çok daha fazlasını bırakmıştır.
Bugünün siyasetçileri için de esas sınav budur. Tarihe isimlerini altın harflerle yazdırmak mı, yoksa altınlarla dolu kasalar bırakmak mı? Aradaki fark, bir hükümdarın ölümünden yüzyıllar sonra bile neden hâlâ saygıyla anıldığını açıklamaya yeter.