Bazı şehirler yalnızca insan yetiştirmez; şairlerin ruhuna bir medeniyetin hafızasını, taşlarına sinmiş binlerce yıllık hikâyeyi ve kelimelere sığmayan bir derinliği de bırakır. Diyarbakır, Sezai Karakoç'un hikâyesinde biraz da böyle bir şehirdir.
Diyarbakır'ın kadim taşlarında zamanın ayak izleri vardır. Surları yalnızca bir şehri değil, nice medeniyetin hatırasını muhafaza eder. Dicle'nin suları, binlerce yıldır insanlığın hikâyesini taşıyarak akar. Bu topraklarda tarih, yalnızca kitapların sayfalarında değil; sokakların sessizliğinde, taşların renginde, insanların belleğinde yaşar.
İşte böylesine köklü bir coğrafyanın bağrında, 1933 yılında Ergani'de dünyaya geldi Sezai Karakoç.
Belki de onun şiirlerindeki derinliğin, düşüncelerindeki medeniyet hassasiyetinin ve ruhundaki metafizik arayışın izlerini biraz da bu coğrafyanın kadim hafızasında aramak gerekir. Çünkü Diyarbakır ve çevresi, yalnızca bir doğum yeri değil; peygamberlerin, medeniyetlerin, ilim ve irfan geleneğinin iz bıraktığı büyük bir kültür havzasıdır.
Ergani'nin sokaklarından başlayıp büyük bir düşünce ufkuna uzanan bu yolculuk, Türk edebiyatının en özgün seslerinden birini ortaya çıkardı. Karakoç, doğduğu coğrafyanın tarihî derinliğini doğrudan anlatmak yerine, onu şiirinin metafizik ikliminde yeniden kurdu. Onun kaleminde geçmiş, nostaljik bir hatıra olmaktan çıktı; geleceği inşa edecek bir medeniyet bilincine dönüştü.
Diyarbakır'ın taşında sabır, Dicle'sinde süreklilik, Mezopotamya'nın toprağında ise kadim bir medeniyetin izleri vardır. Karakoç'un düşünce dünyasında da geçmişle gelecek arasında böyle bir bağ kurulur. O, insanı köklerinden koparmadan geleceğe taşımak ister. Çünkü ona göre bir milletin yeniden ayağa kalkabilmesi, önce kendi ruhunu tanımasıyla mümkündür.
Sezai Karakoç denildiğinde akla gelen en önemli kavram hiç şüphesiz Diriliş'tir.
Diriliş, onun için yalnızca siyasi veya toplumsal bir ideal değildir. İnancın, ahlâkın, sanatın, düşüncenin ve medeniyet şuurunun yeniden hayat bulmasıdır. Bir milletin kendi tarihine yeniden bakması, kendi değerlerini yeniden keşfetmesi ve insanlığa söyleyecek sözünü yeniden hatırlamasıdır.
Belki de bu yüzden Karakoç'un fikirleri, Diyarbakır gibi geçmişiyle yaşayan şehirler için ayrı bir anlam taşır. Çünkü bu şehir, yüzyıllardır farklı medeniyetlerin izlerini bünyesinde barındırırken kendi kültürel hafızasını da korumayı başarmıştır.
Mona Roza'dan Hızırla Kırk Saat'e uzanan şiir yolculuğunda gül, yalnızca bir çiçek değildir. Aşkın, inancın, zarafetin ve metafizik arayışın sembolüdür. Onun dizelerinde insan, görünür dünyanın ötesine geçerek kendi ruhunun derinliklerinde bir yolculuğa çıkar.
Bugün Ergani'de onun doğduğu topraklara bakarken, Diyarbakır'ın tarihî surlarında dolaşırken ya da Dicle'nin kıyısında durup suyun sesini dinlerken insan ister istemez düşünür: Bu coğrafya daha nice şairin, düşünürün ve medeniyet insanının hikâyesini içinde saklıyor.
Sezai Karakoç'un Diyarbakır'la bağı, yalnızca nüfus kayıtlarında yer alan bir doğum bilgisinden ibaret değildir. O, bu kadim coğrafyanın yetiştirdiği büyük bir düşünce ve edebiyat insanı olarak kültürel hafızamızın önemli bir parçasıdır. Onu anmak, aynı zamanda bu toprakların yetiştirdiği değerleri hatırlamak ve sahip olduğumuz medeniyet mirasının farkına varmaktır.
16 Kasım 2021'de aramızdan ayrılan Ahmet Sezai Karakoç, geriye sadece kitaplar ve şiirler bırakmadı; düşünce ve fikirleriyle doğduğu şehrin hafızasından hiçbir zaman silinmedi.
Sezai Karakoç; Ergani'nin, Diyarbakır'ın ve bütün bir Anadolu'nun kültür hafızasında yaşamaya devam ediyor.
Bugün Diyarbakır'ın surlarına sinmiş tarihe, Ergani'nin toprağına ve Mezopotamya'nın ufkuna baktığımızda onun düşünce dünyasını hatırlamak, bize bir gerçeği yeniden fısıldıyor: Bir medeniyet, ancak kendi hafızasını koruyabildiği ölçüde geleceğe yürüyebilir.
Sezai Karakoç'un hikâyesi, doğduğu coğrafyanın kadim hafızasından hiçbir zaman kopmadı; çünkü bazı şehirler insanı yalnızca dünyaya getirmez; onun ruhuna bir medeniyetin emanetini de bırakır.
Diyarbakır, işte böyle bir emaneti Sezai Karakoç'un şahsında edebiyatımıza ve düşünce dünyamıza kazandırdı.
Diyarbakır’ın edebiyatımıza kazandırdığı kadim şaire rahmet ve minnetle ...
Vesselam!