Toplumların kalkınması, yalnızca ekonomik göstergelerle değil; aynı zamanda bilgiye, bilime ve gerçeğe duyulan saygıyla ölçülür.
Bir toplumun en büyük zenginliği, doğruyu yanlıştan ayırt edebilen, sorgulayan ve aklını kullanan bireylerdir. Ancak tarih boyunca bazı toplumlar, cehaletin karanlığında yolunu kaybetmiş; dini ve manevi değerleri kendi çıkarları için kullanan şarlatanları, gerçek âlimlerden ayırt edememiştir.
Din, insanlık tarihi boyunca vicdanın, ahlakın ve anlam arayışının en önemli kaynaklarından biri olmuştur. Ne var ki din adına konuştuğunu iddia eden herkesin samimi olduğunu söylemek mümkün değildir. Kendi uydurduğu hükümleri, hurafeleri ve kişisel çıkarlarını din kisvesi altında pazarlayan şarlatanlar; cahil toplumlarda kolayca itibar görür. Çünkü bilgiye dayanmayan bir inanç, kolayca istismara açık hale gelir. Sorgulamayan, araştırmayan ve okumayan bir toplum için şarlatan ile âlim arasındaki fark silikleşir.
Gerçek âlim, bilginin peşinde koşan, öğrendiğini sorgulayan ve toplumu aydınlatan kişidir. O, cehaleti beslemez; aksine akla, bilime ve vicdana dayalı bir bilinç oluşturur. Şarlatan ise bilgisizliği sömürür, korkuyu körükler ve kendisine bağlı bir kitle yaratır. Bir toplum bu ikisini ayırt edemiyorsa, orada bilginin yerini safsata, aklın yerini taklit almış demektir.
Cehaletin karanlığından kurtulmanın yolu, dogmatik kabullerden sıyrılıp eleştirel düşünmeyi öğrenmekten geçer. Okumak, sorgulamak, bilgiyi kaynağından öğrenmek ve din gibi hassas konularda yetkin olmayan kişilere değil, gerçek ilim sahiplerine itibar etmek; sağlıklı bir toplumun temel şartıdır. Aksi halde şarlatanların elinde oyuncak olan bir toplumun, cehaletin karanlığından kurtulması mümkün değildir.
Unutulmamalıdır ki bir toplumun kaderi, âlimlerine ve bilgisine gösterdiği saygıyla şekillenir. Şarlatanları âlim sanan bir toplum ise kendi karanlığını kendi elleriyle derinleştirir. Aydınlığa çıkmanın tek yolu; aklı, bilimi ve gerçek bilgiyi rehber edinmektir.