Mardin Savur, Türkiye'nin güneydoğusunda yer alan ve tarihi derinlikleri ile ünlü bir ilçedir. Savur Bismil ilçesine Tepe yolu üzerinde 50 km’dır. Savur ilçesinin çoğu köyü alışveriş için Bismil İLE yapılmaktadır.
Bu yer, Profesör Doktor Aziz Sancar'ın doğum yeri olarak da bilinir. Aziz Sancar, 1946 yılında Savur'da dünyaya gelmiştir.
Mardin il merkezine 45 kilometre uzaklıkta bulunan Savur, tarihi bir geçmişe sahiptir. İlçe, Arapçasında da Savr (stewr) olarak kullanılan bu kelime, ilçenin tarihi önemini yansıtmaktadır. Stewr. Kürtçe güncel adı. 1220. Ṣawr. (Arapça), Savurun Kürtçe ismi olan Stewr Kürtçe'de "Kısır, sert" manasına gelir.
Savurun Kürtçe ismi olan Stewr Kürtçe'de "Kısır, sert" manasına gelir. Bu durumda toprak için kullanılmıştır.
Savur ilçesi ve Savur kalesi, Mardin kalesinden daha eski olduğu tahmin edilmektedir, bu nedenle tarihi açıdan büyük bir öneme sahiptir.
Tepe Savur arasında karayolu yolu asfaltlanmıştır.
İlçenin içinden Savur çayı geçmektedir, Savur çayı Bismil’in köylerinden geçerek Dicle nehrine akar. Bu da bölgenin doğal güzelliklerine katkıda bulunur. Kuzeybatıda ise geniş düzlüklerde tahıl ekimi yapılır, bu da tarımın önemli bir parçasıdır. Savur Bismil tarafı köylüler Pamuk ve Buğdayı Bismil çırçır ve esnaflarına satılır.
Ancak Savur'un en bilinen özelliklerinden biri dünyaca ünlü üzümleridir. Bu bölge, üzüm yetiştiriciliği konusunda büyük bir üne sahiptir ve yerel üzümleri oldukça lezzetlidir. Ayrıca, Savur'da birçok bahçede kavak ağacı yetiştirilmektedir. Bu kavaklar kesilip, Irak'a gönderilmektedir.
Savur gezilecek yerler listesi;
ABDULLAH BEY KONAĞI
Savur'un kalbinde yer alan ve 1850 yılında inşa edilen Abdullah Bey Konağı, bu bölgenin en göz alıcı tarihi yapılardan biri olarak ön plana çıkıyor.
Konağın duvarları, surları andıran büyüleyici bir tasarıma sahiptir ve taş ve ahşap işçiliği, mükemmel bir örnek sunar.
Abdullah Bey Konağı, sadece mimari zarafeti ile değil, aynı zamanda içerisinde bulunan değerli eşyalar ve zengin armalara sahip özel koleksiyonlarıyla da büyüleyicidir.
DEREİÇİ KÖYÜ ( KILET)
Savur'un gizemli köylerinden biri olan Dereiçi Köyü, özellikle Süryani kültürünün izlerini taşıyor. Yol boyunca sıralanan dutluklar ve antik su değirmenleri, vardır.
Dereiçi Köyü ülkemizde Protestan, Ortodoks ve Katolik kiliselerinin bir arada bulunduğu ender yerlerden biridir. Köyün taş evleri, sizi geçmişe götürerek geleneksel Süryani mimarisini yansıtır. Günümüzde köyün büyük bir kısmı terk edilmiş durumda. Köy halkının çoğunluğu, köylerini terk edip İsveç gibi ülkelere yerleşmiştir.
SAVUR KALESİ
Savur da gezilecek yerler arasında Savur Kalesi'nin inşa tarihi tam olarak bilinmemekle birlikte, bu tarihi yapı günümüze sadece birkaç duvar kalıntısıyla ulaşabilmiştir.
Savur Kalesi'nin etrafındaki doğal güzellikler de ziyaretçileri cezbetmektedir.
Başkavak Köprüsü
Savur’da gezilecek yerler arasında bu büyüleyici köprü, Savur çayı üzerinde bulunmaktadır ve 1755 yılında Hacı İbrahim Bey tarafından inşa edilmiştir. 1861 yılında, Hacı İbrahim Bey'in oğlu Hacı Emir Abdullah Bey tarafından büyük bir özenle tamir edilen köprü, bu aile için de özel bir anlam taşır.
Başkavak Köprüsü, tarihi ve kültürel önemi nedeniyle 1997 yılında tescil edilerek koruma altına alınmıştır. Başkavak Köprüsü, etkileyici manzarasıyla da göz kamaştırır.
Hisarkaya Köyü Köprüsü
Savurda gezilecek yerler arasında Hisarkaya Köyü Köprüsü, Savur ilçe merkezi ile Hisarkaya köyü arasında, Çemülhan olarak bilinen özel bir mevkide yer almaktadır. Ancak köprünün yaklaşık olarak 1880 yılı civarında, Savur Emiri Hacı Abdullah Bey döneminde inşa edildiği tahmin edilmektedir.
Köprünün 19. yüzyılın ikinci yarısında Hacı Abdullah Bey tarafından yaptırıldığına inanmak mümkündür.
Hisarkaya Köyü Köprüsü, mimari açıdan da büyüleyicidir. Yapım tekniği ve kullanılan malzemeler, dönemin özelliklerini yansıtmaktadır.
Mardin Savur'da Ne Yenir?
Mardin Savur'da ne yenir sorusuna cevap arayanlar için işte bazı öneriler;
- Mardin Savur'un kaburga dolması da oldukça meşhurdur. Kuzu veya dana kaburga etinin özel baharatlarla doldurulup pişirilmesiyle hazırlanan bu yemek, etin lezzetini en iyi şekilde yansıtır.
- Mardin Savur’un meşhur kebaplarından biri olan soğan kebabı, özel olarak baharatlanmış etin ince dilimler halinde soğanla birlikte mangalda pişirilmesiyle elde edilir. Hem lezzetli hem de doyurucu bir seçenektir.
- Mardin usulü içli köfte olan zingil, bulgurun içine kıyma, baharatlar ve ceviz karışımı ile hazırlanır. İnce bir hamur içinde sunulur ve yoğurtla servis edilir.
